5.
Η ομιλία για την παρακμή
55.
Εκεί ο σεβάσμιος Σαριπούττα απευθύνθηκε στους μοναχούς -
«Φίλοι μοναχοί».
«Φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα.
Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«'Άτομο υποκείμενο στον ξεπεσμό, άτομο υποκείμενο στον ξεπεσμό', φίλοι, λέγεται. 'Άτομο μη υποκείμενο στον ξεπεσμό, άτομο μη υποκείμενο στον ξεπεσμό', φίλοι, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, φίλοι, το άτομο υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο, και σε ποιο βαθμό το άτομο μη υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο;» «Εμείς, φίλε, ερχόμαστε ακόμη και από μακριά κοντά στον σεβάσμιο Σαριπούττα για να κατανοήσουμε το νόημα αυτών που ειπώθηκαν. Καλώς, ας ευδοκήσει ο ίδιος ο σεβάσμιος Σαριπούττα να εξηγήσει το νόημα αυτών που ειπώθηκαν. Αφού ακούσουν από τον σεβάσμιο Σαριπούττα, οι μοναχοί θα το θυμούνται».
«Τότε λοιπόν, φίλοι, ακούστε, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, φίλε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«Σε ποιο βαθμό άραγε, φίλοι, το άτομο υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο; Εδώ, φίλοι, ένας μοναχός δεν ακούει τη Διδασκαλία που δεν έχει ακούσει, και οι διδασκαλίες που έχει ακούσει πηγαίνουν στη λησμοσύνη, και οι διδασκαλίες που δεν είχε βιώσει προηγουμένως με τον νου δεν επανέρχονται σε αυτόν, και δεν συνειδητοποιεί αυτό που δεν είχε συνειδητοποιήσει. Σε αυτό το βαθμό, φίλοι, το άτομο υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο.
«Και σε ποιο βαθμό, φίλοι, το άτομο μη υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο; Εδώ, φίλοι, ένας μοναχός ακούει τη Διδασκαλία που δεν έχει ακούσει, και οι διδασκαλίες που έχει ακούσει δεν πηγαίνουν στη λησμοσύνη, και οι διδασκαλίες που δεν είχε βιώσει προηγουμένως με τον νου επανέρχονται σε αυτόν, και συνειδητοποιεί αυτό που δεν είχε συνειδητοποιήσει. Σε αυτό το βαθμό, φίλοι, το άτομο μη υποκείμενο στον ξεπεσμό ειπώθηκε από τον Ευλογημένο.
«Αν, φίλοι, ένας μοναχός δεν είναι επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της συνείδησης των άλλων, τότε 'θα γίνω επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της δικής μου συνείδησης' - έτσι πρέπει να εξασκείστε, φίλοι.
«Και πώς, φίλοι, ένας μοναχός είναι επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της δικής του συνείδησης; Όπως, φίλοι, μια γυναίκα ή ένας άνδρας, νέος, νεαρός, που του αρέσει να στολίζεται, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του σε έναν αγνό, λαμπερό καθρέφτη ή σε ένα διαυγές δοχείο με νερό, αν εκεί βλέπει σκόνη ή νοητική κηλίδα, προσπαθεί για την εγκατάλειψη εκείνης ακριβώς της σκόνης ή της νοητικής κηλίδας. Αν εκεί δεν βλέπει σκόνη ή νοητική κηλίδα, γι' αυτό ακριβώς είναι ευχαριστημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό - "τι κέρδος πράγματι για μένα, αγνό είναι πράγματι για μένα". Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλοι, η ανασκόπηση ενός μοναχού είναι πολύ ωφέλιμη στις καλές νοητικές καταστάσεις - 'είμαι άραγε χωρίς πλεονεξία συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, έχω άραγε νου χωρίς κακία συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε απαλλαγμένος από νωθρότητα και υπνηλία συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε χωρίς ανησυχία συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, έχω άραγε διαβεί τη σκεπτικιστική αμφιβολία συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε χωρίς οργή συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, έχω άραγε αμόλυντο νου συχνά διαμένοντας, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε αποδέκτης της εσωτερικής χαράς στη Διδασκαλία, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε αποδέκτης της εσωτερικής ηρεμίας του νου, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι, είμαι άραγε αποδέκτης της διόρασης των φαινομένων με ανώτερη σοφία, υπάρχει άραγε σε μένα αυτός ο παράγοντας ή όχι;'
«Αν όμως, φίλοι, ένας μοναχός ανασκοπώντας δεν βλέπει στον εαυτό του όλες αυτές τις καλές νοητικές καταστάσεις, τότε, φίλοι, από εκείνον τον μοναχό για την απόκτηση όλων ακριβώς αυτών των καλών νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα. Όπως, φίλοι, κάποιος με φλεγόμενο ρούχο ή φλεγόμενο κεφάλι. Θα έκανε υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλο και ενθουσιασμό και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα για το σβήσιμο αυτού ακριβώς του ρούχου ή του κεφαλιού. Ακριβώς έτσι, φίλοι, από εκείνον τον μοναχό για την απόκτηση όλων ακριβώς των καλών νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα.
«Αν όμως, φίλοι, ένας μοναχός ανασκοπώντας βλέπει στον εαυτό του ορισμένες καλές νοητικές καταστάσεις, και ορισμένες καλές νοητικές καταστάσεις δεν βλέπει στον εαυτό του, τότε, φίλοι, από εκείνον τον μοναχό, αφού εδραιωθεί σε εκείνες τις καλές νοητικές καταστάσεις που βλέπει στον εαυτό του, για την απόκτηση εκείνων των καλών νοητικών καταστάσεων που δεν βλέπει στον εαυτό του, πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα. Όπως, φίλοι, κάποιος με φλεγόμενο ρούχο ή φλεγόμενο κεφάλι. Θα έκανε υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλο και ενθουσιασμό και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα για το σβήσιμο αυτού ακριβώς του ρούχου ή του κεφαλιού. Ακριβώς έτσι, φίλοι, από εκείνον τον μοναχό, αφού εδραιωθεί σε εκείνες τις καλές νοητικές καταστάσεις που βλέπει στον εαυτό του, για την απόκτηση εκείνων των καλών νοητικών καταστάσεων που δεν βλέπει στον εαυτό του, πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα.
«Αν όμως, φίλοι, ένας μοναχός ανασκοπώντας βλέπει στον εαυτό του όλες αυτές τις καλές νοητικές καταστάσεις, τότε, φίλοι, από εκείνον τον μοναχό, αφού εδραιωθεί σε όλες ακριβώς αυτές τις καλές νοητικές καταστάσεις, πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια για την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών πέρα από αυτό». Πέμπτο.