12.
Η ομιλία για την παρατήρηση της δυάδας
Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα. Εκείνη την περίοδο ο Ευλογημένος, την ημέρα της τήρησης των κανόνων, τη δέκατη πέμπτη, τη νύχτα της πανσελήνου, καθόταν στο ύπαιθρο περιστοιχισμένος από την Κοινότητα μοναχών. Τότε ο Ευλογημένος, αφού κοίταξε την Κοινότητα των μοναχών που ήταν σιωπηλή, απόλυτα σιωπηλή, απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«'Αυτές, μοναχοί, οι καλές νοητικές καταστάσεις που είναι ευγενείς, οδηγούντες στην απελευθέρωση, οδηγούντες στην ανώτατη φώτιση, ποια είναι η κοντινή αιτία για την ακρόασή τους από εσάς, μοναχοί, αυτών των καλών νοητικών καταστάσεων που είναι ευγενείς, οδηγούντες στην απελευθέρωση, οδηγούντες στην ανώτατη φώτιση;' αν έτσι, μοναχοί, υπήρχαν αυτοί που ρωτούν, σε αυτούς πρέπει να λεχθεί έτσι: 'Μόνο για τη γνώση των φαινομένων της δυάδας όπως πραγματικά είναι'. Και τι θα λέγατε ότι είναι η δυάδα;
(1) «'Αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος, αυτή είναι η προέλευση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αυτή είναι η παύση του υπαρξιακού πόνου, αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι, μοναχοί, για έναν μοναχό που παρατηρεί σωστά τη δυάδα, που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, ένα από δύο αποτελέσματα αναμένεται - η τελική απελευθερωτική γνώση στην παρούσα ζωή· ή, αν υπάρχει υπόλειμμα προσκόλλησης, η μη-επιστροφή».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος, ο Διδάσκαλος, είπε επιπλέον αυτό:
730.
και όπου ο υπαρξιακός πόνος πλήρως, εντελώς παύει·
και εκείνη την οδό δεν γνωρίζουν, που οδηγεί στη γαλήνη από τον υπαρξιακό πόνο.
731.
αυτοί είναι ανίκανοι για τον τερματισμό, αυτοί πράγματι υπόκεινται σε γέννηση και γήρας.
732.
και όπου ο υπαρξιακός πόνος πλήρως, εντελώς παύει·
και εκείνη την οδό κατανοούν, που οδηγεί στη γαλήνη από τον υπαρξιακό πόνο.
733.
αυτοί είναι ικανοί για τον τερματισμό, αυτοί δεν υπόκεινται σε γέννηση και γήρας».
(2) «'Θα μπορούσε να υπάρξει με κάποια άλλη μέθοδο η ορθή παρατήρηση της δυάδας;' αν έτσι, μοναχοί, υπήρχαν αυτοί που ρωτούν· σε αυτούς πρέπει να λεχθεί 'θα μπορούσε'. Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την προσκόλληση', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των προσκολλήσεων δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
734.
Αυτός που πράγματι μη γνωρίζοντας δημιουργεί προσκόλληση, ξανά και ξανά υφίσταται δυστυχία ο ανόητος·
Γι' αυτό ο κατανοών δεν θα δημιουργούσε προσκόλληση, παρατηρώντας τη γέννηση ως προέλευση της δυστυχίας.»
(3) «'Θα μπορούσε να υπάρξει με κάποια άλλη μέθοδο η ορθή παρατήρηση της δυάδας;' αν έτσι, μοναχοί, υπήρχαν αυτοί που ρωτούν· σε αυτούς πρέπει να λεχθεί 'θα μπορούσε'. Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την άγνοια', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση της άγνοιας δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
735.
αυτή την ύπαρξη και την άλλη ύπαρξη, η άγνοια είναι αυτός ο προορισμός.
736.
και όσα όντα έχουν φτάσει στην αληθινή γνώση, αυτά δεν πηγαίνουν σε επαναγέννηση».
(4) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη τις βουλητικές δραστηριότητες', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των δραστηριοτήτων δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
737.
Με την παύση των δραστηριοτήτων, δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
738.
με τον κατευνασμό όλων των δραστηριοτήτων, με την παύση των αντιλήψεων·
έτσι υπάρχει η εξάλειψη του υπαρξιακού πόνου, αυτό γνωρίζοντας σύμφωνα με την αλήθεια.
739.
υπερβαίνοντας τον δεσμό του Μάρα, δεν πηγαίνουν σε επαναγέννηση».
(5) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη τη συνείδηση', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση της συνείδησης δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
740.
Με την παύση της συνείδησης, δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
741.
με τη γαλήνη της συνείδησης ο μοναχός, χωρίς πόθο, επέτυχε το τελικό Νιμπάνα».
(6) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την επαφή', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση της επαφής δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
742.
που έχουν ακολουθήσει λάθος δρόμο, η εξάλειψη των δεσμών είναι μακριά.
743.
αυτοί πράγματι με την πλήρη συνειδητοποίηση της επαφής, χωρίς πόθο, έχουν επιτύχει το τελικό Νιμπάνα».
(7) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη το αίσθημα', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των αισθημάτων δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
744.
εσωτερικά και εξωτερικά, ό,τι υπάρχει βιωμένο.
745.
βιώνοντας ξανά και ξανά, βλέποντας την παρακμή, έτσι συνειδητοποιεί σχετικά με αυτά·
με την εξάλειψη των αισθημάτων ο μοναχός, χωρίς πόθο, επέτυχε το τελικό Νιμπάνα».
(8) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την επιθυμία', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση της επιθυμίας δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
746.
αυτή την ύπαρξη και την άλλη ύπαρξη, την περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων δεν ξεπερνά.
747.
απαλλαγμένος από επιθυμία, χωρίς προσκόλληση, μνήμων ο μοναχός ας περιπλανιέται».
(9) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την προσκόλληση', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των προσκολλήσεων δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
748.
Για αυτόν που γεννήθηκε υπάρχει θάνατος, αυτή είναι η εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
749.
έχοντας γνωρίσει άμεσα την εξάλειψη της γέννησης, δεν πηγαίνουν σε επαναγέννηση».
(10) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την προσπάθεια', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των προσπαθειών δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
750.
Με την παύση των προσπαθειών, δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
751.
έχοντας παραιτήσει κάθε προσπάθεια, απελευθερωμένοι σε αυτό που δεν συνεπάγεται προσπάθεια.
752.
εξαλείφθηκε η περιπλάνηση στον κύκλο των γεννήσεων, δεν υπάρχει γι' αυτόν επαναγέννηση».
(11) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη την τροφή', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των τροφών δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
753.
Με την παύση των τροφών, δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
754.
έχοντας κατανοήσει πλήρως κάθε τροφή, μη εξαρτώμενος από καμία τροφή.
755.
έχοντας γνωρίσει, αυτός που ακολουθεί, εδραιωμένος στη Διδασκαλία, ο γνώστης δεν υπόκειται σε χαρακτηρισμό».
(12) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Οποιοσδήποτε υπαρξιακός πόνος εμφανίζεται, όλος έχει ως συνθήκη το διαταράξιμο', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Αλλά ακριβώς με την πλήρη φθίση και παύση των διαταράξιμων δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
756.
Με την παύση των διαταράξιμων, δεν υπάρχει εμφάνιση του υπαρξιακού πόνου.
757.
γι' αυτό λοιπόν τη λαχτάρα εγκαταλείποντας, τις δραστηριότητες σταματώντας·
χωρίς λαχτάρα, χωρίς προσκόλληση, μνήμων ο μοναχός ας περιπλανιέται».
(13) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; 'Για τον εξαρτώμενο υπάρχει ταλάντευση', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. 'Ο ανεξάρτητος δεν ταλαντεύεται', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
758.
αυτή την ύπαρξη και την άλλη ύπαρξη, την περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων δεν ξεπερνά.
759.
ανεξάρτητος, χωρίς προσκόλληση, μνήμων ο μοναχός ας περιπλανιέται».
(14) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; Από τις υλικές σφαίρες, μοναχοί, οι άυλες είναι πιο γαλήνιες, αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. Από τις άυλες η παύση είναι πιο γαλήνια, αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
760.
μη γνωρίζοντας την παύση, έρχονται σε επαναγέννηση.
761.
αυτοί που απελευθερώνονται στην παύση, αυτοί οι άνθρωποι εγκατέλειψαν τον θάνατο.»
(15) «Θα μπορούσε με κάποια άλλη... κ.λπ... Και πώς θα μπορούσε; Ό,τι, μοναχοί, στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, έχει θεωρηθεί ως 'αυτό είναι η αλήθεια', αυτό για τους ευγενείς έχει ιδωθεί καλά με ορθή σοφία όπως πραγματικά είναι ως 'αυτό είναι ψέμα', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. Ό,τι, μοναχοί, στον κόσμο μαζί με τους θεούς... κ.λπ... μαζί με θεούς και ανθρώπους, έχει θεωρηθεί ως 'αυτό είναι ψέμα', αυτό για τους ευγενείς έχει ιδωθεί καλά με ορθή σοφία όπως πραγματικά είναι ως 'αυτό είναι η αλήθεια', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι ορθά... κ.λπ... ο Διδάσκαλος είπε επιπλέον αυτό:
762.
εγκατεστημένος στη νοητικότητα και υλικότητα, φαντάζεται ότι αυτό είναι η αλήθεια.
763.
Διότι αυτό είναι ψευδές γι' αυτόν, διότι το εφήμερο έχει τη φύση της απάτης.
764.
αυτοί πράγματι με την πλήρη συνειδητοποίηση της αλήθειας, χωρίς πόθο, έχουν επιτύχει το τελικό Νιμπάνα».
(16) «'Θα μπορούσε να υπάρξει με κάποια άλλη μέθοδο η ορθή παρατήρηση της δυάδας;' αν έτσι, μοναχοί, υπήρχαν αυτοί που ρωτούν· σε αυτούς πρέπει να λεχθεί 'θα μπορούσε'. Και πώς θα μπορούσε; Ό,τι, μοναχοί, στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, έχει θεωρηθεί ως 'αυτό είναι ευτυχία', αυτό για τους ευγενείς έχει ιδωθεί καλά με ορθή σοφία όπως πραγματικά είναι ως 'αυτό είναι υπαρξιακός πόνος', αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση. Ό,τι, μοναχοί, στον κόσμο μαζί με τους θεούς... κ.λπ... μαζί με θεούς και ανθρώπους, έχει θεωρηθεί ως 'αυτό είναι υπαρξιακός πόνος', αυτό για τους ευγενείς έχει ιδωθεί καλά με ορθή σοφία όπως πραγματικά είναι ως 'αυτό είναι ευτυχία', αυτή είναι η δεύτερη παρατήρηση. Έτσι, μοναχοί, για έναν μοναχό που παρατηρεί σωστά τη δυάδα, που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, ένα από δύο αποτελέσματα αναμένεται - η τελική απελευθερωτική γνώση στην παρούσα ζωή· ή, αν υπάρχει υπόλειμμα προσκόλλησης, η μη-επιστροφή». Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Αφού είπε αυτά, ο Καλότυχος, ο Διδάσκαλος, είπε επιπλέον αυτό:
765.
επιθυμητά, ελκυστικά και ευχάριστα, όσα λέγεται ότι υπάρχουν.
766.
εκεί όπου αυτά καταπαύουν, αυτό θεωρείται από αυτούς δυστυχία.
767.
αυτό είναι αντίθετο με αυτό που βλέπει ολόκληρος ο κόσμος.
768.
ό,τι οι άλλοι λένε ως πόνο, αυτό οι ευγενείς γνωρίζουν ως ευτυχία.
769.
για τους εμποδισμένους υπάρχει σκοτάδι, σκοτάδι για αυτούς που δεν βλέπουν.
770.
αυτοί που είναι κοντά δεν συνειδητοποιούν, ανίδεοι της οδού της Διδασκαλίας.
771.
από αυτούς που έχουν φτάσει στην επικράτεια του Μάρα, αυτή η Διδασκαλία δεν γίνεται εύκολα κατανοητή.
772.
την κατάσταση που γνωρίζοντας ορθά, επιτυγχάνουν το τελικό Νιμπάνα χωρίς νοητικές διαφθορές».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου. Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, οι συνειδήσεις εξήντα περίπου μοναχών, μέσω της μη προσκόλλησης, απελευθερώθηκαν από τις νοητικές διαφθορές.
Τέλος της ομιλίας για την παρατήρηση της δυάδας, δωδέκατη.