10.
Η δεύτερη ομιλία για την ανάμνηση του θανάτου
20.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Νάτικα, στον δημόσιο ξενώνα από τούβλα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Η ανάμνηση του θανάτου, μοναχοί, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, είναι βασισμένη στην αθανασία, έχει την αθανασία ως τελικό στόχο.
Και πώς, μοναχοί, η ανάμνηση του θανάτου όταν αναπτυχθεί, πώς όταν καλλιεργηθεί έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, είναι βασισμένη στην αθανασία, έχει την αθανασία ως τελικό στόχο;
«Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός όταν η ημέρα έχει περάσει και η νύχτα έχει έρθει, σκέφτεται έτσι - 'πολλές λοιπόν είναι οι συνθήκες του θανάτου μου - ένα φίδι θα μπορούσε να με δαγκώσει, ή ένας σκορπιός θα μπορούσε να με δαγκώσει, ή μια σαρανταποδαρούσα θα μπορούσε να με δαγκώσει· εξαιτίας αυτού θα μπορούσε να επέλθει η λήξη του χρόνου μου, αυτό θα ήταν εμπόδιο για μένα. Ή θα μπορούσα να σκοντάψω και να πέσω, ή η τροφή που έφαγα θα μπορούσε να μου προκαλέσει δυσφορία, ή η χολή μου θα μπορούσε να διαταραχθεί, ή το φλέγμα μου θα μπορούσε να διαταραχθεί, ή οι κοφτεροί άνεμοι θα μπορούσαν να διαταραχθούν· εξαιτίας αυτού θα μπορούσε να επέλθει η λήξη του χρόνου μου, αυτό θα ήταν εμπόδιο για μένα'. Από εκείνον τον μοναχό, μοναχοί, πρέπει να αναστοχαστεί έτσι - 'υπάρχουν άραγε σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω τη νύχτα;'»
«Αν, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'υπάρχουν σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω τη νύχτα', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα. Όπως, μοναχοί, κάποιος με φλεγόμενο ρούχο ή φλεγόμενο κεφάλι θα έκανε υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλο και ενθουσιασμό και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα για το σβήσιμο αυτού ακριβώς του ρούχου ή του κεφαλιού· ακριβώς έτσι, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα.
«Αν όμως, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'δεν υπάρχουν σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω τη νύχτα', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό πρέπει να διαμένει με εκείνη ακριβώς τη χαρά και την ευφροσύνη, εξασκούμενος μέρα και νύχτα στις καλές νοητικές καταστάσεις.
«Εδώ επίσης, μοναχοί, ένας μοναχός όταν η νύχτα έχει περάσει και η ημέρα έχει έρθει, σκέφτεται έτσι - 'πολλές λοιπόν είναι οι συνθήκες του θανάτου μου - ένα φίδι θα μπορούσε να με δαγκώσει, ή ένας σκορπιός θα μπορούσε να με δαγκώσει, ή μια σαρανταποδαρούσα θα μπορούσε να με δαγκώσει· εξαιτίας αυτού θα μπορούσε να επέλθει η λήξη του χρόνου μου, αυτό θα ήταν εμπόδιο για μένα. Ή θα μπορούσα να σκοντάψω και να πέσω, ή η τροφή που έφαγα θα μπορούσε να μου προκαλέσει δυσφορία, ή η χολή μου θα μπορούσε να διαταραχθεί, ή το φλέγμα μου θα μπορούσε να διαταραχθεί, ή οι κοφτεροί άνεμοι θα μπορούσαν να διαταραχθούν· εξαιτίας αυτού θα μπορούσε να επέλθει η λήξη του χρόνου μου, αυτό θα ήταν εμπόδιο για μένα'. Από εκείνον τον μοναχό, μοναχοί, πρέπει να αναστοχαστεί έτσι - 'υπάρχουν άραγε σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω την ημέρα;'»
«Αν, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'υπάρχουν σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω την ημέρα', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα. Όπως, μοναχοί, κάποιος με φλεγόμενο ρούχο ή φλεγόμενο κεφάλι θα έκανε υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλο και ενθουσιασμό και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα για το σβήσιμο αυτού ακριβώς του ρούχου ή του κεφαλιού· ακριβώς έτσι, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα.
«Αν όμως, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'δεν υπάρχουν σε μένα κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις μη εγκαταλελειμμένες, που θα ήταν εμπόδιο για μένα αν πεθάνω κατά τη διάρκεια της ημέρας', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό πρέπει να διαμένει με εκείνη ακριβώς τη χαρά και την ευφροσύνη, εξασκούμενος μέρα και νύχτα στις καλές νοητικές καταστάσεις. Όταν η ανάμνηση του θανάτου, μοναχοί, έχει αναπτυχθεί έτσι, έχει καλλιεργηθεί έτσι, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος, είναι βασισμένη στην αθανασία, έχει την αθανασία ως τελικό στόχο». Δέκατη.