2.
Η δεύτερη ομιλία για αυτόν που δεν έχει ακούσει
62.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Ο αδαής, μοναχοί, κοινός άνθρωπος θα μπορούσε να αποστραφεί αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία, θα μπορούσε να απαλλαγεί από το πάθος, θα μπορούσε να απελευθερωθεί.
Για ποιο λόγο;
Φαίνεται, μοναχοί, αυτού του σώματος που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία η αύξηση και η μείωση, η πρόσληψη και η απόθεση.
Για αυτό το λόγο εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος θα μπορούσε να αποστραφεί, θα μπορούσε να απαλλαγεί από το πάθος, θα μπορούσε να απελευθερωθεί.
Αλλά αυτό, μοναχοί, που ονομάζεται συνείδηση, και επίσης νους, και επίσης νοητική συνείδηση, εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν είναι ικανός να αποστραφεί, δεν είναι ικανός να απαλλαγεί από το πάθος, δεν είναι ικανός να απελευθερωθεί.
Για ποιο λόγο;
Διότι αυτό, μοναχοί, για μακρύ χρόνο από τον αδαή κοινό άνθρωπο έχει προσκολληθεί, έχει ιδιοποιηθεί, έχει κρατηθεί σφιχτά -
'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου'.
Για αυτό το λόγο εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν είναι ικανός να αποστραφεί, δεν είναι ικανός να απαλλαγεί από το πάθος, δεν είναι ικανός να απελευθερωθεί».
«Καλύτερα, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος να προσεγγίσει αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία ως εαυτό, παρά τη συνείδηση. Για ποιο λόγο; Φαίνεται, μοναχοί, αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία να διαρκεί ένα έτος, να διαρκεί δύο έτη, να διαρκεί τρία έτη, να διαρκεί τέσσερα έτη, να διαρκεί πέντε έτη, να διαρκεί δέκα έτη, να διαρκεί είκοσι έτη, να διαρκεί τριάντα έτη, να διαρκεί σαράντα έτη, να διαρκεί πενήντα έτη, να διαρκεί εκατό έτη, και ακόμη περισσότερο να διαρκεί. Αλλά αυτό, μοναχοί, που ονομάζεται συνείδηση, και επίσης νους, και επίσης νοητική συνείδηση, αυτό τη νύχτα και την ημέρα άλλο εγείρεται και άλλο καταπαύει.
«Εκεί, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής στρέφει την προσοχή του συνετά ακριβώς στην Εξαρτώμενη Γένεση - 'έτσι όταν αυτό υπάρχει, τούτο υπάρχει· από την έγερση αυτού τούτο εγείρεται· όταν αυτό δεν υπάρχει, τούτο δεν υπάρχει· με την παύση αυτού τούτο καταπαύει'. Εξαρτώμενο, μοναχοί, από επαφή που βιώνεται ως ευχάριστο, εγείρεται ευχάριστο αίσθημα. Με την παύση αυτής ακριβώς της επαφής που βιώνεται ως ευχάριστο, το αντίστοιχο αίσθημα - το ευχάριστο αίσθημα που εγέρθηκε εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ευχάριστο - εκείνο καταπαύει, εκείνο κατευνάζεται. Εξαρτώμενο, μοναχοί, από επαφή που βιώνεται ως δυσάρεστο, εγείρεται δυσάρεστο αίσθημα. Με την παύση αυτής ακριβώς της επαφής που βιώνεται ως δυσάρεστο, το αντίστοιχο αίσθημα - το δυσάρεστο αίσθημα που εγέρθηκε εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως δυσάρεστο - εκείνο καταπαύει, εκείνο κατευνάζεται. Εξαρτώμενο, μοναχοί, από επαφή που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, εγείρεται ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα. Με την παύση αυτής ακριβώς της επαφής που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, το αντίστοιχο αίσθημα - το ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα που εγέρθηκε εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο - εκείνο καταπαύει, εκείνο κατευνάζεται.
«Όπως, μοναχοί, από την τριβή και τη σύνδεση δύο ξύλων παράγεται θερμότητα, παράγεται φωτιά. Και από τον διαχωρισμό και την απομάκρυνση αυτών των ίδιων δύο ξύλων η αντίστοιχη θερμότητα καταπαύει, κατευνάζεται· ακριβώς έτσι, μοναχοί, εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ευχάριστο, εγείρεται ευχάριστο αίσθημα. Με την παύση αυτής ακριβώς της επαφής που βιώνεται ως ευχάριστο, το αντίστοιχο αίσθημα - το ευχάριστο αίσθημα που εγέρθηκε εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ευχάριστο - εκείνο καταπαύει, εκείνο κατευνάζεται... κ.λπ... εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, εγείρεται ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα. Με την παύση αυτής ακριβώς της επαφής που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο, το αντίστοιχο αίσθημα - το ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα που εγέρθηκε εξαρτώμενο από επαφή που βιώνεται ως ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο - εκείνο καταπαύει, εκείνο κατευνάζεται.
«Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την επαφή, αποστασιοποιείται από το αίσθημα, αποστασιοποιείται από την αντίληψη, αποστασιοποιείται από τις δραστηριότητες, αποστασιοποιείται από τη συνείδηση· αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'». Δεύτερο.