10.
Η ομιλία για τη νοητική δέσμευση
72.
«Αυτές είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις, μοναχοί.
Ποια πέντε;
Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία.
Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που δεν είναι χωρίς πάθος για τις ηδονές, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, που δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό του πάθους, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια.
Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, αυτή είναι η πρώτη νοητική δέσμευση.
«Επιπλέον, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι χωρίς πάθος για το σώμα... κ.λπ... δεν είναι χωρίς πάθος για την ύλη... αφού φάει όσο θέλει μέχρι να γεμίσει η κοιλιά του, διαμένει αφοσιωμένος στην ευχαρίστηση του τόπου ύπνου, στην ευχαρίστηση του πλαγιάσματος, στην ευχαρίστηση της υπνηλίας... ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς". Εκείνος ο μοναχός, μοναχοί, που ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς", η συνείδησή του δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια. Εκείνου του οποίου η συνείδηση δεν κλίνει προς τη ζέση, την επιδίωξη, την ακατάπαυστη προσπάθεια και την επίμονη προσπάθεια, αυτή είναι η πέμπτη νοητική δέσμευση. Αυτές λοιπόν, μοναχοί, είναι οι πέντε νοητικές δεσμεύσεις.
«Για την εγκατάλειψη αυτών των πέντε νοητικών δεσμεύσεων, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης. Ποιοι τέσσερις; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός στο σώμα παρατηρών το σώμα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Για την εγκατάλειψη αυτών των πέντε νοητικών δεσμεύσεων, μοναχοί, πρέπει να αναπτυχθούν αυτές οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης». Δέκατη.