5.
Η ομιλία για τον Μπούμιτζα
25.
Διέμενε στη Σαβάτθι.
Τότε ο σεβάσμιος Μπούμιτζα, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον σεβάσμιο Σαριπούττα.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Μπούμιτζα είπε στον σεβάσμιο Σαριπούττα:
«Υπάρχουν, φίλε Σαριπούττα, κάποιοι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι αυτοδημιούργητες. Υπάρχουν επίσης, φίλε Σαριπούττα, κάποιοι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι ετεροδημιούργητες. Υπάρχουν, φίλε Σαριπούττα, κάποιοι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι και αυτοδημιούργητες και ετεροδημιούργητες. Υπάρχουν επίσης, φίλε Σαριπούττα, κάποιοι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία δεν είναι ούτε αυτοδημιούργητες ούτε ετεροδημιούργητες αλλά τυχαία γεγενημένες. Εδώ λοιπόν, φίλε Σαριπούττα, τι υποστηρίζει ο Ευλογημένος, τι διδάσκει, και πώς απαντώντας εμείς θα λέμε αυτό που έχει πει ο Ευλογημένος, και δεν θα συκοφαντούμε τον Ευλογημένο με ψέματα, και θα εξηγούμε σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν θα οδηγεί σε αξιόμεμπτη θέση;»
«Η ευτυχία και η δυστυχία, φίλε, έχουν δηλωθεί από τον Ευλογημένο ως εξαρτώμενα γεγενημένες. Εξαρτώμενο από τι; Εξαρτώμενο από την επαφή». Λέγοντας έτσι θα έλεγε κανείς αυτό που έχει πει ο Ευλογημένος, και δεν θα συκοφαντούσε τον Ευλογημένο με ψέματα, και θα εξηγούσε σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν θα οδηγούσε σε αξιόμεμπτη θέση.
«Σε αυτή την περίπτωση, φίλε, εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι αυτοδημιούργητες, αυτό επίσης έχει ως συνθήκη την επαφή. Και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία δεν είναι ούτε αυτοδημιούργητες ούτε ετεροδημιούργητες αλλά τυχαία γεγενημένες, αυτό επίσης έχει ως συνθήκη την επαφή.
«Σε αυτή την περίπτωση, φίλε, εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι αυτοδημιούργητες, είναι αδύνατον αυτοί να βιώσουν αυτό χωρίς την επαφή. Και εκείνοι... κ.λπ. ... και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία δεν είναι ούτε αυτοδημιούργητες ούτε ετεροδημιούργητες αλλά τυχαία γεγενημένες, είναι αδύνατον αυτοί να βιώσουν αυτό χωρίς την επαφή».
Ο σεβάσμιος Άναντα άκουσε αυτή τη συνομιλία του σεβάσμιου Σαριπούττα με τον σεβάσμιο Μπούμιτζα. Τότε ο σεβάσμιος Άναντα πήγε προς τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Άναντα ανέφερε στον Ευλογημένο όλη τη συνομιλία που είχε ο σεβάσμιος Σαριπούττα με τον σεβάσμιο Μπούμιτζα.
«Καλώς, καλώς, Άναντα, όπως ο Σαριπούττα απαντώντας ορθά θα απαντούσε. Εξαρτώμενα γεγενημένες, Άναντα, η ευτυχία και η δυστυχία έχουν ειπωθεί από εμένα. Εξαρτώμενο από τι; Εξαρτώμενο από την επαφή». Λέγοντας έτσι θα έλεγε αυτό που έχω πει, και δεν θα με συκοφαντούσε με ψέματα, και θα εξηγούσε σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν θα οδηγούσε σε αξιόμεμπτη θέση.
«Σε αυτή την περίπτωση, Άναντα, εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι αυτοδημιούργητες, αυτό επίσης έχει ως συνθήκη την επαφή. Και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία δεν είναι ούτε αυτοδημιούργητες ούτε ετεροδημιούργητες αλλά τυχαία γεγενημένες, αυτό επίσης έχει ως συνθήκη την επαφή.
«Σε αυτή την περίπτωση, Άναντα, εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία είναι αυτοδημιούργητες, είναι αδύνατον αυτοί να βιώσουν αυτό χωρίς την επαφή. Και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι... κ.λπ... και εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που υποστηρίζουν τη θεωρία της πράξης και διακηρύσσουν ότι η ευτυχία και η δυστυχία δεν είναι ούτε αυτοδημιούργητες ούτε ετεροδημιούργητες αλλά τυχαία γεγενημένες, είναι αδύνατον αυτοί να βιώσουν αυτό χωρίς την επαφή.
«Όταν λοιπόν, Άναντα, υπάρχει σώμα, εξαιτίας της σωματικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Όταν λοιπόν, Άναντα, υπάρχει ομιλία, εξαιτίας της λεκτικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Όταν λοιπόν, Άναντα, υπάρχει νους, εξαιτίας της νοητικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία, και με την άγνοια ως συνθήκη.
«Είτε ο ίδιος, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε άλλοι, Άναντα, δημιουργούν εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε με πλήρη επίγνωση, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Είτε ο ίδιος, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε άλλοι, Άναντα, δημιουργούν εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε με πλήρη επίγνωση, Άναντα... κ.λπ... είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Είτε ο ίδιος, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε άλλοι, Άναντα, δημιουργούν εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε με πλήρη επίγνωση, Άναντα... κ.λπ... είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, Άναντα, δημιουργεί εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Σε αυτά τα φαινόμενα, Άναντα, η άγνοια είναι εμπλεκόμενη. Αλλά ακριβώς από την πλήρη φθίση και παύση της άγνοιας, Άναντα, εκείνο το σώμα δεν υπάρχει, το οποίο ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Εκείνη η ομιλία δεν υπάρχει, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Εκείνος ο νους δεν υπάρχει, ο οποίος ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Εκείνο το χωράφι δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνο το θεμέλιο δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνη η αισθητήρια βάση δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνη η αιτία δεν υπάρχει, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία». Πέμπτο.