7.
Η ομιλία για το χαρακτηριστικό του μη-εαυτού
59.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους πέντε μοναχούς της ομάδας:
«Μοναχοί».
«Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Η ύλη, μοναχοί, είναι μη-εαυτός. Αν πράγματι, μοναχοί, η ύλη ήταν εαυτός, η ύλη δεν θα οδηγούσε σε πάθηση, και θα ήταν δυνατόν σχετικά με την ύλη - 'ας είναι η ύλη μου έτσι, ας μην είναι η ύλη μου έτσι'. Επειδή όμως, μοναχοί, η ύλη είναι μη-εαυτός, για αυτό η ύλη οδηγεί σε πάθηση, και δεν είναι δυνατόν σχετικά με την ύλη - 'ας είναι η ύλη μου έτσι, ας μην είναι η ύλη μου έτσι'.»
«Το αίσθημα είναι μη-εαυτός. Αν πράγματι, μοναχοί, το αίσθημα ήταν εαυτός, το αίσθημα δεν θα οδηγούσε σε πάθηση, και θα ήταν δυνατόν σχετικά με το αίσθημα - 'ας είναι το αίσθημά μου έτσι, ας μην είναι το αίσθημά μου έτσι'. Επειδή όμως, μοναχοί, το αίσθημα είναι μη-εαυτός, για αυτό το αίσθημα οδηγεί σε πάθηση, και δεν είναι δυνατόν σχετικά με το αίσθημα - 'ας είναι το αίσθημά μου έτσι, ας μην είναι το αίσθημά μου έτσι'.»
«Η αντίληψη είναι μη-εαυτός... κ.λπ... οι δραστηριότητες είναι μη-εαυτός. Αν πράγματι, μοναχοί, οι δραστηριότητες ήταν εαυτός, οι δραστηριότητες δεν θα οδηγούσαν σε πάθηση, και θα ήταν δυνατόν σχετικά με τις δραστηριότητες - 'ας είναι οι δραστηριότητές μου έτσι, ας μην είναι οι δραστηριότητές μου έτσι'. Επειδή όμως, μοναχοί, οι δραστηριότητες είναι μη-εαυτός, για αυτό οι δραστηριότητες οδηγούν σε πάθηση, και δεν είναι δυνατόν σχετικά με τις δραστηριότητες - 'ας είναι οι δραστηριότητές μου έτσι, ας μην είναι οι δραστηριότητές μου έτσι'.»
«Η συνείδηση είναι μη-εαυτός. Αν πράγματι, μοναχοί, η συνείδηση ήταν εαυτός, η συνείδηση δεν θα οδηγούσε σε πάθηση, και θα ήταν δυνατόν σχετικά με τη συνείδηση - 'ας είναι η συνείδησή μου έτσι, ας μην είναι η συνείδησή μου έτσι'. Επειδή όμως, μοναχοί, η συνείδηση είναι μη-εαυτός, για αυτό η συνείδηση οδηγεί σε πάθηση, και δεν είναι δυνατόν σχετικά με τη συνείδηση - 'ας είναι η συνείδησή μου έτσι, ας μην είναι η συνείδησή μου έτσι'.»
«Τι νομίζετε, μοναχοί, η ύλη είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;» «Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;» «Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Γι' αυτό, μοναχοί, οποιαδήποτε ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη η ύλη - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία. Οποιοδήποτε αίσθημα παρελθόν, μελλοντικό ή παρόν, εσωτερικό ή εξωτερικό... κ.λπ... μακριά ή κοντά, όλα τα αισθήματα - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία.
«Οποιαδήποτε αντίληψη... κ.λπ... οποιεσδήποτε δραστηριότητες παρελθούσες, μελλοντικές ή παρούσες, εσωτερικές ή εξωτερικές... κ.λπ... μακριά ή κοντά, όλες οι δραστηριότητες - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία.
«Οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη η συνείδηση - 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό πρέπει να ιδωθεί όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία.
«Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την ύλη, αποστασιοποιείται από το αίσθημα, αποστασιοποιείται από την αντίληψη, αποστασιοποιείται από τις δραστηριότητες, αποστασιοποιείται από τη συνείδηση. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται. Υπάρχει η γνώση: «στον απελευθερωμένο, υπάρχει απελευθέρωση». Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι πέντε μοναχοί της ομάδας, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου.
Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, οι συνειδήσεις των πέντε μοναχών της ομάδας, μέσω της μη προσκόλλησης, απελευθερώθηκαν από τις νοητικές διαφθορές. Έβδομη.