Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Khuddakanikāye
Therāpadānapāḷi
(Paṭhamo bhāgo)
1.
Buddhavaggo
1.
Buddhaapadānaṃ
1.
Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.
2.
Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
3.
‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;
Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.
4.
‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,
Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.
5.
‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;
Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.
6.
‘‘Sambodhiṃ buddhaseṭṭhānaṃ, sasaṅghe lokanāyake;
Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ.
7.
‘‘Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, manasā sabbamāhariṃ.
8.
‘‘Tattha rūpiyabhūmiyaṃ, pāsādaṃ māpayiṃ ahaṃ;
Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.
9.
‘‘Vicittathambhaṃ sukataṃ, suvibhattaṃ mahārahaṃ;
Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.
10.
‘‘Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā;
Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.
11.
‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;
Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.
12.
‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;
Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.
13.
‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;
Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā.
14.
‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;
Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi maṇḍitā.
15.
‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;
Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.
16.
‘‘Mañjeṭṭhakaṃ lohitakaṃ, pītakaṃ haripiñjaraṃ;
Nānāraṅgehi sampītaṃ, ussitaddhajamālinī.
17.
‘‘Na naṃ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā;
Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;
Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.
18.
‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;
Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.
19.
‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;
Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.
20.
‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;
Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.
21.
‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;
Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.
22.
‘‘Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake;
Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.
23.
‘‘Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā;
Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.
24.
‘‘Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā;
Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
25.
‘‘Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite;
Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
26.
‘‘Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā;
Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.
27.
‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;
Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.
28.
‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā cīvarasaṃyutā;
Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.
29.
‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;
Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.
30.
‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;
Sampajānā samuṭṭhāya, sayane pallaṅkamābhujuṃ.
31.
‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;
Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.
32.
‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;
Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.
33.
‘‘Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṃ sabbaññumālayaṃ;
Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.
34.
‘‘Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake;
Aññamaññañca pucchitvā, aññoññaṃ byākaronti te.
35.
‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;
Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.
36.
‘‘Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā;
Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu matthake.
37.
‘‘Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā;
Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.
38.
‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;
Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.
39.
‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;
Gandhapañcaṅgulikatā, hemacchadanachāditā.
40.
‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;
Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.
41.
‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;
Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.
42.
‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;
Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.
43.
‘‘Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu tā;
Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.
44.
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare;
Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.
45.
‘‘Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te;
Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.
46.
‘‘Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā;
Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.
47.
‘‘Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani;
Ussāpemi dhajaṃ sabbaṃ, vicittaṃ pañcavaṇṇikaṃ.
48.
‘‘Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te;
Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.
49.
‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;
Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.
50.
‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;
Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.
51.
‘‘Yesaṃ kataṃ suviditaṃ, dinnaṃ puññaphalaṃ mayā;
Ye ca tattha na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.
52.
‘‘Sabbalokamhi ye sattā, jīvantāhārahetukā;
Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ, labhantu mama cetasā.
53.
‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;
Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.
54.
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
55.
‘‘Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.
56.
‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;
Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.
57.
‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;
Vividhāni ca vatthāni, nabhā khippaṃ upenti maṃ.
58.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ.
59.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ.
60.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ.
61.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ.
62.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ.
63.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ.
64.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ.
65.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, madhusakkharā upenti maṃ.
66.
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ.
67.
‘‘Adhane addhika jane, yācake ca pathāvino;
Dadāmihaṃ dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā.
68.
‘‘Nādento pabbataṃ selaṃ, gajjento bahalaṃ giriṃ;
Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ.
69.
‘‘Disā dasavidhā loke, yāyato natthi antakaṃ;
Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.
70.
‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā;
Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave.
71.
‘‘Ettake lokadhātumhi, sabbe passantu maṃ janā;
Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ.
72.
‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ;
Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ.
73.
‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā;
Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.
74.
‘‘Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;
Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
75.
‘‘Paṇḍite paripucchitvā, katvā vīriyamuttamaṃ;
Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
76.
‘‘Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṃ, saccapārami pūriya;
Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
77.
‘‘Lābhālābhe sukhe dukkhe, sammāne cāvamānane;
Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.
78.
‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato;
Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
79.
‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;
Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
80.
‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.
81.
‘‘Samāgatā bahū buddhā, arahantā ca sabbaso;
Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.
82.
‘‘Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;
Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
Buddhāpadānaṃ samattaṃ.
2.
Paccekabuddhaapadānaṃ
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha -
83.
‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’.
84.
‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
85.
‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
86.
‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
87.
‘‘‘Sayameva buddhānaṃ mahāisīnaṃ, sādhūni vākyāni madhūva khuddaṃ;
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
88.
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ samāgatānaṃ, paramparaṃ byākaraṇāni yāni;
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
89.
‘‘‘Sarāgavatthūsu virāgasaññī, rattamhi lokamhi virattacittā;
Hitvā papañce jitaphanditāni, tatheva bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
90.
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
91.
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
92.
‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
93.
‘‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto;
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
94.
‘‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
95.
‘‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
96.
‘‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ca ṭhāne gamane cārikāya;
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
97.
‘‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu pemaṃ vipulañca hoti;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
98.
‘‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
99.
‘‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
100.
‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
101.
‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
102.
‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
103.
‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
104.
‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
105.
‘‘‘Evaṃ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā;
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
106.
‘‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
107.
‘‘‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṃ;
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
108.
‘‘‘Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ, vātātape ḍaṃsasarīsape ca;
Sabbānipetāni abhibbhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
109.
‘‘‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro;
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
110.
‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye sāmayikaṃ vimuttiṃ;
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
111.
‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
112.
‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha niddhantakasāvamoho;
Nirāsayo sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
113.
‘‘‘Pāpaṃ sahāyaṃ parivajjayetha, anatthadassiṃ visame niviṭṭhaṃ;
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
114.
‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
115.
‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
116.
‘‘‘Puttañca dāraṃ pitarañca mātaraṃ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
117.
‘‘‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṃ, appassādo dukkhamevettha bhiyyo;
Gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
118.
‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
119.
‘‘‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno;
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
120.
‘‘‘Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto;
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
121.
‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
122.
‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
123.
‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
124.
‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
125.
‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
126.
‘‘‘Taṇhakkhayaṃ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā;
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
127.
‘‘‘Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno;
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
128.
‘‘‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṃ abhibhuyya cārī;
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
129.
‘‘‘Mettaṃ upekkhaṃ karuṇaṃ vimuttiṃ, āsevamāno muditañca kāle;
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
130.
‘‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sandālayitvāna saṃyojanāni;
Asantasaṃ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.
131.
‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
132.
‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
133.
‘‘‘Suññappaṇidhiñca tathānimittaṃ, āsevayitvā jinasāsanamhi;
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
134.
‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
135.
‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā;
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
136.
‘‘‘Pahīnasabbāvaraṇā janindā, lokappadīpā ghanakañcanābhā;
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
137.
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, caranti lokamhi sadevakamhi;
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
138.
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, madhuṃ yathā khuddamavassavantaṃ;
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
139.
‘‘Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā, kathā uḷārā abhinikkhamitvā;
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
140.
‘‘Lokānukampāya imāni tesaṃ, paccekabuddhāna vikubbitāni;
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ.
3-1.
Sāriputtattheraapadānaṃ
Atha therāpadānaṃ suṇātha -
141.
‘‘Himavantassa avidūre, lambako nāma pabbato;
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
142.
‘‘Uttānakūlā nadikā, supatitthā manoramā;
Susuddhapuḷinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ.
143.
‘‘Asakkharā apabbhārā, sādu appaṭigandhikā;
Sandatī nadikā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
144.
‘‘Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā;
Caranti nadiyā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
145.
‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā;
Vaggaḷā papatāyantā, sobhayanti mamassamaṃ.
146.
‘‘Ubho kūlesu nadiyā, pupphino phalino dumā;
Ubhato abhilambantā, sobhayanti mamassamaṃ.
147.
‘‘Ambā sālā ca tilakā, pāṭalī sinduvārakā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
148.
‘‘Campakā saḷalā nīpā, nāgapunnāgaketakā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
149.
‘‘Atimuttā asokā ca, bhaginīmālā ca pupphitā;
Aṅkolā bimbijālā ca, pupphitā mama assame.
150.
‘‘Ketakā kandali ceva, godhukā tiṇasūlikā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
151.
‘‘Kaṇikārā kaṇṇikā ca, asanā ajjunā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
152.
‘‘Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
153.
‘‘Uddhālakā ca kuṭajā, kadambā vakulā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
154.
‘‘Āḷakā isimuggā ca, kadalimātuluṅgiyo;
Gandhodakena saṃvaḍḍhā, phalāni dhārayanti te.
155.
‘‘Aññe pupphanti padumā, aññe jāyanti kesarī;
Aññe opupphā padumā, pupphitā taḷāke tadā.
156.
‘‘Gabbhaṃ gaṇhanti padumā, niddhāvanti mulāḷiyo;
Siṃghāṭipattamākiṇṇā, sobhanti taḷāke tadā.
157.
‘‘Nayitā ambagandhī ca, uttalī bandhujīvakā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā taḷāke tadā.
158.
‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā;
Saṃgulā maggurā ceva, vasanti taḷāke tadā.
159.
‘‘Kumbhīlā susumārā ca, tantigāhā ca rakkhasā;
Oguhā ajagarā ca, vasanti taḷāke tadā.
160.
‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
Kokilā sukasāḷikā, upajīvanti taṃ saraṃ.
161.
‘‘Kukkutthakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā;
Dindibhā suvapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
162.
‘‘Haṃsā koñcā mayūrā ca, kokilā tambacūḷakā;
Pampakā jīvaṃjīvā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
163.
‘‘Kosikā poṭṭhasīsā ca, kurarā senakā bahū;
Mahākāḷā ca sakuṇā, upajīvanti taṃ saraṃ.
164.
‘‘Pasadā ca varāhā ca, camarā gaṇḍakā bahū;
Rohiccā sukapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
165.
‘‘Sīhabyagghā ca dīpī ca, acchakokataracchakā;
Tidhā pabhinnamātaṅgā, upajīvanti taṃ saraṃ.
166.
‘‘Kinnarā vānarā ceva, athopi vanakammikā;
Cetā ca luddakā ceva, upajīvanti taṃ saraṃ.
167.
‘‘Tindukāni piyālāni, madhukā kāsumārayo;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
168.
‘‘Kosambā saḷalā nimbā, sāduphalasamāyutā;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
169.
‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;
Kolā bhallātakā billā, phalāni dhārayanti te.
170.
‘‘Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālītakkaḷāni ca;
Jīvakā sutakā ceva, bahukā mama assame.
171.
‘‘Assamassāvidūramhi, taḷākāsuṃ sunimmitā;
Acchodakā sītajalā, supatitthā manoramā.
172.
‘‘Padumuppalasañchannā, puṇḍarīkasamāyutā;
Mandālakehi sañchannā, dibbagandho pavāyati.
173.
‘‘Evaṃ sabbaṅgasampanne, pupphite phalite vane;
Sukate assame ramme, viharāmi ahaṃ tadā.
174.
‘‘Sīlavā vatasampanno, jhāyī jhānarato sadā;
Pañcābhiññābalappatto, suruci nāma tāpaso.
175.
‘‘Catuvīsasahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahu;
Sabbeva brāhmaṇā ete, jātimanto yasassino.
176.
‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇṭusakeṭubhe;
Padakā veyyākaraṇā, sadhamme pāramiṃ gatā.
177.
‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidā;
Pathabyā bhūmantalikkhe, mama sissā susikkhitā.
178.
‘‘Appicchā nipakā ete, appāhārā alolupā;
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti maṃ sadā.
179.
‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
Ākiñcaññaṃ patthayantā, parivārenti maṃ sadā.
180.
‘‘Abhiññāpāramippattā, pettike gocare ratā;
Antalikkhacarā dhīrā, parivārenti maṃ sadā.
181.
‘‘Saṃvutā chasu dvāresu, anejā rakkhitindriyā;
Asaṃsaṭṭhā ca te dhīrā, mama sissā durāsadā.
182.
‘‘Pallaṅkena nisajjāya, ṭhānacaṅkamanena ca;
Vītināmenti te rattiṃ, mama sissā durāsadā.
183.
‘‘Rajanīye na rajjanti, dussanīye na dussare;
Mohanīye na muyhanti, mama sissā durāsadā.
184.
‘‘Iddhiṃ vīmaṃsamānā te, vattanti niccakālikaṃ;
Pathaviṃ te pakampenti, sārambhena durāsadā.
185.
‘‘Kīḷamānā ca te sissā, kīḷanti jhānakīḷitaṃ;
Jambuto phalamānenti, mama sissā durāsadā.
186.
‘‘Aññe gacchanti goyānaṃ, aññe pubbavidehakaṃ;
Aññe ca uttarakuruṃ, esanāya durāsadā.
187.
‘‘Purato pesenti khāriṃ, pacchato ca vajanti te;
Catuvīsasahassehi, chāditaṃ hoti ambaraṃ.
188.
‘‘Aggipākī anaggī ca, dantodukkhalikāpi ca;
Asmena koṭṭitā keci, pavattaphalabhojanā.
189.
‘‘Udakorohaṇā keci, sāyaṃ pāto sucīratā;
Toyābhisecanakarā, mama sissā durāsadā.
190.
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;
Gandhitā sīlagandhena, mama sissā durāsadā.
191.
‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā;
Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā.
192.
‘‘Etesaṃ pakkamantānaṃ, mahāsaddo pavattati;
Ajinacammasaddena, muditā honti devatā.
193.
‘‘Disodisaṃ pakkamanti, antalikkhacarā isī;
Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ.
194.
‘‘Pathavīkampakā ete, sabbeva nabhacārino;
Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā.
195.
‘‘Ṭhānacaṅkamino keci, keci nesajjikā isī;
Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā.
196.
‘‘Mettāvihārino ete, hitesī sabbapāṇinaṃ;
Anattukkaṃsakā sabbe, na te vambhenti kassaci.
197.
‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā;
Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike.
198.
‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā;
Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ.
199.
‘‘Te jaṭākhāribharitā, ajinuttaravāsanā;
Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ.
200.
‘‘Sadānucchavikā ete, aññamaññaṃ sagāravā;
Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati.
201.
‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā;
Upasaṅkamma sabbeva, sirasā vandare mamaṃ.
202.
‘‘Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi;
Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ.
203.
‘‘Isīnaṃ sīlagandhena, pupphagandhena cūbhayaṃ;
Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo.
204.
‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati;
Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ.
205.
‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ;
Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ.
206.
‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ;
Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ.
207.
‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito;
Pavattamānaṃ mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā.
208.
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami.
209.
‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
210.
‘‘Tamaddasāhaṃ sambuddhaṃ, sappabhāsaṃ manoramaṃ;
Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.
211.
‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjutaṃ gagaṇe yathā;
Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.
212.
‘‘Ayaṃ nāgo mahāvīro, dukkhassantakaro muni;
Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare.
213.
‘‘Disvānāhaṃ devadevaṃ, lakkhaṇaṃ upadhārayiṃ;
Buddho nu kho na vā buddho, handa passāmi cakkhumaṃ.
214.
‘‘Sahassārāni cakkāni, dissanti caraṇuttame;
Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate.
215.
‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā;
Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
216.
‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ.
217.
‘‘Yena ñāṇena sambuddho, viharati anāsavo;
Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
218.
‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sayambhū amitodaya;
Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te.
219.
‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
220.
‘‘‘Sakkā samudde udakaṃ, pametuṃ āḷhakena vā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
221.
‘‘‘Dhāretuṃ pathaviṃ sakkā, ṭhapetvā tulamaṇḍale;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave.
222.
‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
223.
‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ;
Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare.
224.
‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati;
Antojālīkatā ete, tava ñāṇamhi cakkhuma.
225.
‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ;
Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’.
226.
‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso;
Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so.
227.
‘‘Cullāsītisahassāni, ajjhogāḷho mahaṇṇave;
Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati.
228.
‘‘Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so;
Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso.
229.
‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, parikkhayamagacchatha;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
230.
‘‘Sukhumacchikena jālena, udakaṃ yo parikkhipe;
Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ.
231.
‘‘Tatheva hi mahāvīra, ye keci puthutitthiyā;
Diṭṭhigahanapakkhandā, parāmāsena mohitā.
232.
‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā;
Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare.
233.
‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso;
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino.
234.
‘‘Anomadassimunino, nisabho nāma sāvako;
Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi.
235.
‘‘Khīṇāsavehi suddhehi, chaḷabhiññehi jhāyibhi;
Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ.
236.
‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te;
Namassantā pañjalikā, otaruṃ buddhasantike.
237.
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino.
238.
‘‘Varuṇo nāmupaṭṭhāko, anomadassissa satthuno;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ.
239.
‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno;
Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’.
240.
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
241.
‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
242.
‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
243.
‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
244.
‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
245.
‘‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā;
Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
246.
‘‘‘Soḷasitthisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
247.
‘‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
248.
‘‘‘Kappasatasahassāni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati.
249.
‘‘‘Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
250.
‘‘‘Pacchime bhavasampatte, manussattaṃ gamissati;
Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā.
251.
‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro;
Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati.
252.
‘‘‘Asītikoṭī chaḍḍetvā, pabbajissatikiñcano;
Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ.
253.
‘‘‘Apparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
254.
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako.
255.
‘‘‘Ayaṃ bhāgīrathī gaṅgā, himavantā pabhāvitā;
Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ.
256.
‘‘‘Tathevāyaṃ sāriputto, sake tīsu visārado;
Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine.
257.
‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ;
Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
258.
‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
259.
‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
260.
‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā;
Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati.
261.
‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako.
262.
‘‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā;
Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo.
263.
‘‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’.
264.
‘‘Aho me sukataṃ kammaṃ, anomadassissa satthuno;
Yassāhaṃ kāraṃ katvāna, sabbattha pāramiṃ gato.
265.
‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ.
266.
‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ acalaṃ padaṃ;
Vicinaṃ titthiye sabbe, esāhaṃ saṃsariṃ bhave.
267.
‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ;
Vicineyya vanaṃ sabbaṃ, byādhito parimuttiyā.
268.
‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ;
Abbokiṇṇaṃ pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ.
269.
‘‘Jaṭābhārena bharito, ajinuttaranivāsano;
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ.
270.
‘‘Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetvā jinasāsanaṃ;
Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane.
271.
‘‘Attakāramayaṃ etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;
Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ.
272.
‘‘Yathā sāratthiko poso, kadaliṃ chetvāna phālaye;
Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so.
273.
‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā.
274.
‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
Paṭhamabhāṇavāraṃ.
275.
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Brāhmaṇo sañcayo nāma, tassa mūle vasāmahaṃ.
276.
‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo;
Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā.
277.
‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ;
Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
278.
‘‘Disvā me cittamuppajji, sudantaṃ suddhamānasaṃ;
Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati.
279.
‘‘Pāsādiko iriyati, abhirūpo susaṃvuto;
Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati.
280.
‘‘Yaṃnūnāhaṃ uttamatthaṃ, puccheyyaṃ tuṭṭhamānasaṃ;
So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā.
281.
‘‘Piṇḍapātaṃ carantassa, pacchato agamāsahaṃ;
Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ.
282.
‘‘Vīthintare anuppattaṃ, upagantvāna pucchahaṃ;
‘Kathaṃ gottosi tvaṃ vīra, kassa sissosi mārisa’.
283.
‘‘So me puṭṭho viyākāsi, asambhītova kesarī;
‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’.
284.
‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa;
Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’.
285.
‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ;
Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ.
286.
‘‘‘Ye dhammā hetuppabhavā, tesaṃ hetuṃ tathāgato āha;
Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’.
287.
‘‘Sohaṃ vissajjite pañhe, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ;
Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ.
288.
‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ;
Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ.
289.
‘‘‘Eseva dhammo yadi tāvadeva, paccabyathapadamasokaṃ;
Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’.
290.
‘‘Svāhaṃ dhammaṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ;
So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ.
291.
‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ;
Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ.
292.
‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito;
Iriyāpathasampanno, idaṃ vacanamabravi.
293.
‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati;
Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ.
294.
‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya;
Dantova dantadamatho, upasantosi brāhmaṇa.
295.
‘‘‘Amataṃ mayādhigataṃ, sokasallāpanūdanaṃ;
Tvampi taṃ adhigacchesi, gacchāma buddhasantikaṃ’.
296.
‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito;
Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma tavantikaṃ.
297.
‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike;
Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā.
298.
‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago;
Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase.
299.
‘‘Apariyositasaṅkappo, kutitthe sañcariṃ ahaṃ;
Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama.
300.
‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, pupphanti samaye dumā;
Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ.
301.
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ.
302.
‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ;
Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ.
303.
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvāna mahāmuniṃ;
Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma.
304.
‘‘Suvinītā ca te sissā, parisā ca susikkhitā;
Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā.
305.
‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā.
306.
‘‘Appicchā nipakā dhīrā, appāhārā alolupā;
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā.
307.
‘‘Āraññikā dhutaratā, jhāyino lūkhacīvarā;
Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā.
308.
‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino;
Āsīsakā uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā.
309.
‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye;
Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā.
310.
‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā;
Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā.
311.
‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā;
Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā.
312.
‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā;
Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā.
313.
‘‘Edisā te mahāvīra, tava sissā susikkhitā;
Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā.
314.
‘‘Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi;
Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi.
315.
‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, ruhanti dharaṇīruhā;
Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te.
316.
‘‘Pathavīsadiso tvaṃsi, sakyaputta mahāyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ.
317.
‘‘Sindhu sarassatī ceva, nadiyo candabhāgikā;
Gaṅgā ca yamunā ceva, sarabhū ca atho mahī.
318.
‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati.
319.
‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare.
320.
‘‘Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā;
Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati.
321.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, parivuto devamānuse;
Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ.
322.
‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare;
Sabbā velaṃva phusanti, sañcuṇṇā vikiranti tā.
323.
‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ.
324.
‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma;
Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te.
325.
‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū;
Upalimpanti toyena, kaddamakalalena ca.
326.
‘‘Tatheva bahukā sattā, loke jātā virūhare;
Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā.
327.
‘‘Yathāpi padumaṃ jalajaṃ, jalamajjhe virūhati;
Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī.
328.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, loke jāto mahāmuni;
Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā.
329.
‘‘Yathāpi rammake māse, bahū pupphanti vārijā;
Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so.
330.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, pupphito te vimuttiyā;
Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā.
331.
‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati;
Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati.
332.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito;
Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi.
333.
‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ;
Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo.
334.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ;
Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā.
335.
‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te;
Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane.
336.
‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā;
Catuddisānuviloketvā,
Tikkhattuṃ abhinādati.
337.
‘‘Sabbe migā uttasanti, migarājassa gajjato;
Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā.
338.
‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati;
Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā.
339.
‘‘Tasanti titthiyā sabbe, nadato te mahāmuni;
Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā.
340.
‘‘Ye keci gaṇino loke, satthāroti pavuccare;
Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te.
341.
‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ;
Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ.
342.
‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ;
Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi.
343.
‘‘Cakkavāḷapariyantā, nisinnā parisā bhave;
Nānādiṭṭhī vicinantā, vimaticchedanāya taṃ.
344.
‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi pāṇinaṃ.
345.
‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave;
Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ.
346.
‘‘Kappaṃ vā te kittayantā, nānāvaṇṇehi kittayuṃ;
Parimetuṃ na sakkeyyuṃ, appameyyo tathāgato.
347.
‘‘Yathāsakena thāmena, kittito hi mayā jino;
Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ.
348.
‘‘Sace hi koci devo vā, manusso vā susikkhito;
Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so.
349.
‘‘Sāsane te patiṭṭhāya, sakyaputta mahāyasa;
Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo.
350.
‘‘Titthiye sampamaddāmi, vattemi jinasāsanaṃ;
Dhammasenāpati ajja, sakyaputtassa sāsane.
351.
‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama.
352.
‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā;
Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā.
353.
‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ;
Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā.
354.
‘‘Oropito ca me bhāro, bhavā ugghāṭitā mayā;
Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane.
355.
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā sakyapuṅgavaṃ;
Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati.
356.
‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine.
357.
‘‘Anupubbavihārassa, vasībhūto mahāmuni;
Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama.
358.
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato.
359.
‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā;
Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati.
360.
‘‘Samāpattīnaṃ kusalo, jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī;
Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi.
361.
‘‘Sāvakaguṇenapi phussena, buddhiyā parisuttamabhāravā;
Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ cittaṃ, sadā sabrahmacārīsu.
362.
‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho;
Nikkhittamānadappova, upemi garugāravena gaṇaṃ.
363.
‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi na sameyya;
Anomadassissa bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya.
364.
‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā;
Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ.
365.
‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;
Appassuto anādaro, sameto ahu katthaci.
366.
‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito;
Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.
367.
‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā;
Appicchā hotha santuṭṭhā, jhāyī jhānaratā sadā.
368.
‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ;
So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako.
369.
‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ;
Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo.
370.
‘‘Yo me ācariyo āsi, assaji nāma sāvako;
Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ.
371.
‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
372.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā.
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
373.
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
374.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Sāriputtattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
3-2.
Mahāmoggallānattheraapadānaṃ
375.
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Vihāsi himavantamhi, devasaṅghapurakkhato.
376.
‘‘Varuṇo nāma nāmena, nāgarājā ahaṃ tadā;
Kāmarūpī vikubbāmi, mahodadhinivāsahaṃ.
377.
‘‘Saṅgaṇiyaṃ gaṇaṃ hitvā, tūriyaṃ paṭṭhapesahaṃ;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vādesuṃ accharā tadā.
378.
‘‘Vajjamānesu tūresu, devā tūrāni vajjayuṃ;
Ubhinnaṃ saddaṃ sutvāna, buddhopi sampabujjhatha.
379.
‘‘Nimantetvāna sambuddhaṃ, sakaṃ bhavanupāgamiṃ;
Āsanaṃ paññapetvāna, kālamārocayiṃ ahaṃ.
380.
‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto lokanāyako;
Obhāsento disā sabbā, bhavanaṃ me upāgami.
381.
‘‘Upaviṭṭhaṃ mahāvīraṃ, devadevaṃ narāsabhaṃ;
Sabhikkhusaṅghaṃ tappesiṃ, annapānenahaṃ tadā.
382.
‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
383.
‘‘‘Yo so saṅghaṃ apūjesi, buddhañca lokanāyakaṃ;
Tena cittappasādena, devalokaṃ gamissati.
384.
‘‘‘Sattasattatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;
Pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
385.
‘‘‘Pañcapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
Bhogā asaṅkhiyā tassa, uppajjissanti tāvade.
386.
‘‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
387.
‘‘‘Nirayā so cavitvāna, manussataṃ gamissati;
Kolito nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
388.
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, kusalamūlena codito;
Gotamassa bhagavato, dutiyo hessati sāvako.
389.
‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, iddhiyā pāramiṃ gato;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
390.
‘‘Pāpamittopanissāya, kāmarāgavasaṃ gato;
Mātaraṃ pitarañcāpi, ghātayiṃ duṭṭhamānaso.
391.
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, nirayaṃ atha mānusaṃ;
Pāpakammasamaṅgitā, bhinnasīso marāmahaṃ.
392.
‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
Idhāpi ediso mayhaṃ, maraṇakāle bhavissati.
393.
‘‘Pavivekamanuyutto, samādhibhāvanārato;
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
394.
‘‘Dharaṇimpi sugambhīraṃ, bahalaṃ duppadhaṃsiyaṃ;
Vāmaṅguṭṭhena khobheyyaṃ, iddhiyā pāramiṃ gato.
395.
‘‘Asmimānaṃ na passāmi, māno mayhaṃ na vijjati;
Sāmaṇere upādāya, garucittaṃ karomahaṃ.
396.
‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ;
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, pattomhi āsavakkhayaṃ.
397.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Mahāmoggallānattherassāpadānaṃ dutiyaṃ.
3-3.
Mahākassapattheraapadānaṃ
398.
‘‘Padumuttarassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
Nibbute lokanāthamhi, pūjaṃ kubbanti satthuno.
399.
‘‘Udaggacittā janatā, āmoditapamoditā;
Tesu saṃvegajātesu, pīti me udapajjatha.
400.
‘‘Ñātimitte samānetvā, idaṃ vacanamabraviṃ;
Parinibbuto mahāvīro, handa pūjaṃ karomase.
401.
‘‘Sādhūti te paṭissutvā, bhiyyo hāsaṃ janiṃsu me;
Buddhasmiṃ lokanāthamhi, kāhāma puññasañcayaṃ.
402.
‘‘Agghiyaṃ sukataṃ katvā, satahatthasamuggataṃ;
Diyaḍḍhahatthapatthaṭaṃ, vimānaṃ nabhamuggataṃ.
403.
‘‘Katvāna hammiyaṃ tattha, tālapantīhi cittitaṃ;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, cetiyaṃ pūjayuttamaṃ.
404.
‘‘Aggikkhandhova jalito, kiṃsuko iva phullito;
Indalaṭṭhīva ākāse, obhāseti catuddisā.
405.
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, katvāna kusalaṃ bahuṃ;
Pubbakammaṃ saritvāna, tidasaṃ upapajjahaṃ.
406.
‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.
407.
‘‘Kūṭāgārasahassāni, sabbasoṇṇamayā ahuṃ;
Jalanti sakatejena, disā sabbā pabhāsayaṃ.
408.
‘‘Santi aññepi niyyūhā, lohitaṅgamayā tadā;
Tepi jotanti ābhāya, samantā caturo disā.
409.
‘‘Puññakammābhinibbattā, kūṭāgārā sunimmitā;
Maṇimayāpi jotanti, disā dasa samantato.
410.
‘‘Tesaṃ ujjotamānānaṃ, obhāso vipulo ahu;
Sabbe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
411.
‘‘Saṭṭhikappasahassamhi, ubbiddho nāma khattiyo;
Cāturanto vijitāvī, pathaviṃ āvasiṃ ahaṃ.
412.
‘‘Tatheva bhaddake kappe, tiṃsakkhattuṃ ahosahaṃ;
Sakakammābhiraddhomhi, cakkavattī mahabbalo.
413.
‘‘Sattaratanasampanno, catudīpamhi issaro;
Tatthāpi bhavanaṃ mayhaṃ, indalaṭṭhīva uggataṃ.
414.
‘‘Āyāmato catubbīsaṃ, vitthārena ca dvādasa;
Rammaṇaṃ nāma nagaraṃ, daḷhapākāratoraṇaṃ.
415.
‘‘Āyāmato pañcasataṃ, vitthārena tadaḍḍhakaṃ;
Ākiṇṇaṃ janakāyehi, tidasānaṃ puraṃ viya.
416.
‘‘Yathā sūcighare sūcī, pakkhittā paṇṇavīsati;
Aññamaññaṃ paghaṭṭenti, ākiṇṇaṃ hoti laṅkataṃ.
417.
‘‘Evampi nagaraṃ mayhaṃ, hatthissarathasaṃkulaṃ;
Manussehi sadākiṇṇaṃ, rammaṇaṃ nagaruttamaṃ.
418.
‘‘Tattha bhutvā pivitvā ca, puna devattanaṃ gato.
Bhave pacchimake mayhaṃ, ahosi kulasampadā.
419.
‘‘Brāhmaññakulasambhūto, mahāratanasañcayo;
Asītikoṭiyo hitvā, hiraññassāpi pabbajiṃ.
420.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākassapo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Mahākassapattherassāpadānaṃ tatiyaṃ.
3-4.
Anuruddhattheraapadānaṃ
421.
‘‘Sumedhaṃ bhagavantāhaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
Vūpakaṭṭhaṃ viharantaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
422.
‘‘Upagantvāna sambuddhaṃ, sumedhaṃ lokanāyakaṃ;
Añjaliṃ paggahetvāna, buddhaseṭṭhamayācahaṃ.
423.
‘‘Anukampa mahāvīra, lokajeṭṭha narāsabha;
Padīpaṃ te padassāmi, rukkhamūlamhi jhāyato.
424.
‘‘Adhivāsesi so dhīro, sayambhū vadataṃ varo;
Dumesu vinivijjhitvā, yantaṃ yojiyahaṃ tadā.
425.
‘‘Sahassavaṭṭiṃ pādāsiṃ, buddhassa lokabandhuno;
Sattāhaṃ pajjalitvāna, dīpā vūpasamiṃsu me.
426.
‘‘Tena cittappasādena, cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, vimānamupapajjahaṃ.
427.
‘‘Upapannassa devattaṃ, byamhaṃ āsi sunimmitaṃ;
Samantato pajjalati, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
428.
‘‘Samantā yojanasataṃ, virocesimahaṃ tadā;
Sabbe deve abhibhomi, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
429.
‘‘Tiṃsakappāni devindo, devarajjamakārayiṃ;
Na maṃ kecītimaññanti, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
430.
‘‘Aṭṭhavīsatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
Divā rattiñca passāmi, samantā yojanaṃ tadā.
431.
‘‘Sahassalokaṃ ñāṇena, passāmi satthu sāsane;
Dibbacakkhumanuppatto, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
432.
‘‘Sumedho nāma sambuddho, tiṃsakappasahassito;
Tassa dīpo mayā dinno, vippasannena cetasā.
433.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā anuruddho thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Anuruddhattherassāpadānaṃ catutthaṃ.
3-5.
Puṇṇamantāṇiputtattheraapadānaṃ
434.
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Purakkhatomhi sissehi, upagacchiṃ naruttamaṃ.
435.
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
Mama kammaṃ pakittesi, saṅkhittena mahāmuni.
436.
‘‘Tāhaṃ dhammaṃ suṇitvāna, abhivādetvāna satthuno;
Añjaliṃ paggahetvāna, pakkamiṃ dakkhiṇāmukho.
437.
‘‘Saṅkhittena suṇitvāna, vitthārena abhāsayiṃ;
Sabbe sissā attamanā, sutvāna mama bhāsato;
Sakaṃ diṭṭhiṃ vinodetvā, buddhe cittaṃ pasādayuṃ.
438.
‘‘Saṅkhittenapi desemi, vitthārena tathevahaṃ;
Abhidhammanayaññūhaṃ, kathāvatthuvisuddhiyā;
Sabbesaṃ viññāpetvāna, viharāmi anāsavo.
439.
‘‘Ito pañcasate kappe, caturo suppakāsakā;
Sattaratanasampannā, catudīpamhi issarā.
440.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Puṇṇamantāṇiputtattherassāpadānaṃ pañcamaṃ.
3-6.
Upālittheraapadānaṃ
441.
‘‘Nagare haṃsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo;
Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā.
442.
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato.
443.
‘‘Paribbājā ekasikhā, gotamā
Buddhasāvakā.
Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā.
444.
‘‘Tepi maṃ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti;
Bahujjano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.
445.
‘‘Pūjārahaṃ na passāmi, mānatthaddho ahaṃ tadā;
Buddhoti vacanaṃ natthi, tāva nuppajjate jino.
446.
‘‘Accayena ahorattaṃ, padumuttaranāmako;
Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā.
447.
‘‘Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane;
Upāgami tadā buddho, nagaraṃ haṃsasavhayaṃ.
448.
‘‘Pitu atthāya so buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;
Tena kālena parisā, samantā yojanaṃ tadā.
449.
‘‘Sammato manujānaṃ so, sunando nāma tāpaso;
Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā.
450.
‘‘Catusaccaṃ pakāsente, seṭṭhe ca pupphamaṇḍape;
Koṭisatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.
451.
‘‘Sattarattindivaṃ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo;
Aṭṭhame divase patte, sunandaṃ kittayī jino.
452.
‘‘Devaloke manusse vā, saṃsaranto ayaṃ bhave;
Sabbesaṃ pavaro hutvā, bhavesu saṃsarissati.
453.
‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
454.
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako.
455.
‘‘Evaṃ kittayi sambuddho, sunandaṃ tāpasaṃ tadā;
Hāsayanto janaṃ sabbaṃ, dassayanto sakaṃ balaṃ.
456.
‘‘Katañjalī namassanti, sunandaṃ tāpasaṃ janā;
Buddhe kāraṃ karitvāna, sodhesi gatimattano.
457.
‘‘Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṃ;
Ahampi kāraṃ kassāmi, yathā passāmi gotamaṃ.
458.
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, kiriyaṃ cintayiṃ mama;
Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi, puññakkhette anuttare.
459.
‘‘Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane;
Vinaye agganikkhitto, taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ.
460.
‘‘Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ, akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ;
Tena bhogena buddhassa, ārāmaṃ māpaye ahaṃ.
461.
‘‘Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ, nagarassa puratthato;
Kiṇitvā satasahassena, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
462.
‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā;
Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
463.
‘‘Jantāgharaṃ aggisālaṃ, atho udakamāḷakaṃ;
Nhānagharaṃ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.
464.
‘‘Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane;
Ārāmikañca bhesajjaṃ, sabbametaṃ adāsahaṃ.
465.
‘‘Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna, pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ;
Mā naṃ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṃ.
466.
‘‘Satasahassenāvāsaṃ, saṅghārāme amāpayiṃ;
Vepullaṃ taṃ māpayitvā, sambuddhaṃ upanāmayiṃ.
467.
‘‘Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni;
Niyyādessāmi taṃ vīra, adhivāsehi cakkhuma.
468.
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako.
469.
‘‘Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino;
Bhojanaṃ paṭiyādetvā, kālamārocayiṃ ahaṃ.
470.
‘‘Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako;
Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṃ me upāgami.
471.
‘‘Nisinnaṃ kālamaññāya, annapānena tappayiṃ;
Bhuttāviṃ kālamaññāya, idaṃ vacanamabraviṃ.
472.
‘‘Kīto satasahassena, tattakeneva kārito;
Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni.
473.
‘‘Iminārāmadānena, cetanāpaṇidhīhi ca;
Bhave nibbattamānohaṃ, labhāmi mama patthitaṃ.
474.
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṃ vacanamabravi.
475.
‘‘Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
476.
‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
477.
‘‘Saṭṭhi tūrasahassāni, bheriyo samalaṅkatā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
478.
‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
479.
‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
480.
‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.
481.
‘‘Devarājena pattabbaṃ, sabbaṃ paṭilabhissati;
Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṃ karissati.
482.
‘‘Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati;
Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
483.
‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
484.
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
485.
‘‘Vinaye pāramiṃ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido;
Jinasāsanaṃ dhārento, viharissatināsavo.
486.
‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati.
487.
‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
488.
‘‘Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito;
Sūle sātaṃ avindanto, parimuttiṃva icchati.
489.
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito;
Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito.
490.
‘‘Bhave sātaṃ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi;
Parimuttiṃ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito.
491.
‘‘Yathā visādo puriso, visena paripīḷito;
Agadaṃ so gaveseyya, visaghātāyupālanaṃ.
492.
‘‘Gavesamāno passeyya, agadaṃ visaghātakaṃ;
Taṃ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā.
493.
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathā visahato naro;
Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṃ.
494.
‘‘Dhammāgadaṃ gavesanto, addakkhiṃ sakyasāsanaṃ;
Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ, sabbasallavinodanaṃ.
495.
‘‘Dhammosadhaṃ pivitvāna, visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ;
Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
496.
‘‘Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito;
Bhūtavejjaṃ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā.
497.
‘‘Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṃ;
Tassa so vihane bhūtaṃ, samūlañca vināsaye.
498.
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito;
Ñāṇālokaṃ gavesāmi, tamato parimuttiyā.
499.
‘‘Athaddasaṃ sakyamuniṃ, kilesatamasodhanaṃ;
So me tamaṃ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṃ.
500.
‘‘Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ, taṇhāsotaṃ nivārayiṃ;
Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ, bhūtavejjova mūlato.
501.
‘‘Garuḷo yathā opatati, pannagaṃ bhakkhamattano;
Samantā yojanasataṃ, vikkhobheti mahāsaraṃ.
502.
‘‘Pannagaṃ so gahetvāna, adhosīsaṃ viheṭhayaṃ;
Ādāya so pakkamati, yenakāmaṃ vihaṅgamo.
503.
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī;
Asaṅkhataṃ gavesanto, dose vikkhālayiṃ ahaṃ.
504.
‘‘Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ, santipadamanuttaraṃ;
Ādāya viharāmetaṃ, garuḷo pannagaṃ yathā.
505.
‘‘Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane;
Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ.
506.
‘‘Taṃ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati;
Devānaṃ sā piyā evaṃ, āsāvatī latuttamā.
507.
‘‘Satasahassupādāya, tāhaṃ paricare muni;
Sāyaṃ pātaṃ namassāmi, devā āsāvatiṃ yathā.
508.
‘‘Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā;
Dūrāgatampi maṃ santaṃ, khaṇoyaṃ na virādhayi.
509.
‘‘Paṭisandhiṃ na passāmi, vicinanto bhave ahaṃ;
Nirūpadhi vippamutto, upasanto carāmahaṃ.
510.
‘‘Yathāpi padumaṃ nāma, sūriyaraṃsena pupphati;
Tathevāhaṃ mahāvīra, buddharaṃsena pupphito.
511.
‘‘Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo sadā;
Meghesu gajjamānesu, gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā.
512.
‘‘Cirampi gabbhaṃ dhārenti, yāva megho na gajjati;
Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati.
513.
‘‘Padumuttarabuddhassa, dhammameghena gajjato;
Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ.
514.
Satasahassupādāya, puññagabbhaṃ dharemahaṃ;
Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati.
515.
‘‘Yadā tuvaṃ sakyamuni, ramme kapilavatthave;
Gajjasi dhammameghena, bhārato parimuccahaṃ.
516.
‘‘Suññataṃ animittañca, tathāppaṇihitampi ca;
Caturo ca phale sabbe, dhammevaṃ vijanayiṃ ahaṃ.
Dutiyabhāṇavāraṃ.
517.
‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;
So me attho anuppatto, santipadamanuttaraṃ.
518.
‘‘Vinaye pāramiṃ patto, yathāpi pāṭhiko isi;
Na me samasamo atthi, dhāremi sāsanaṃ ahaṃ.
519.
‘‘Vinaye khandhake cāpi, tikacchede ca pañcake;
Ettha me vimati natthi, akkhare byañjanepi vā.
520.
‘‘Niggahe paṭikamme ca, ṭhānāṭhāne ca kovido;
Osāraṇe vuṭṭhāpane, sabbattha pāramiṃ gato.
521.
‘‘Vinaye khandhake vāpi, nikkhipitvā padaṃ ahaṃ;
Ubhato viniveṭhetvā, rasato osareyyahaṃ.
522.
‘‘Niruttiyā sukusalo, atthānatthe ca kovido;
Anaññātaṃ mayā natthi, ekaggo satthu sāsane.
523.
‘‘Rūpadakkho ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane;
Kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi, chindāmi sabbasaṃsayaṃ.
524.
‘‘Padaṃ anupadañcāpi, akkharañcāpi byañjanaṃ;
Nidāne pariyosāne, sabbattha kovido ahaṃ.
525.
‘‘Yathāpi rājā balavā, niggaṇhitvā parantape;
Vijinitvāna saṅgāmaṃ, nagaraṃ tattha māpaye.
526.
‘‘Pākāraṃ parikhañcāpi, esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ;
Aṭṭālake ca vividhe, kāraye nagare bahū.
527.
‘‘Siṅghāṭakaṃ caccarañca, suvibhattantarāpaṇaṃ;
Kārayeyya sabhaṃ tattha, atthānatthavinicchayaṃ.
528.
‘‘Nigghātatthaṃ amittānaṃ, chiddāchiddañca jānituṃ;
Balakāyassa rakkhāya, senāpaccaṃ ṭhapeti so.
529.
‘‘Ārakkhatthāya bhaṇḍassa, nidhānakusalaṃ naraṃ;
Mā me bhaṇḍaṃ vinassīti, bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so.
530.
‘‘Mamatto
Hoti yo rañño, vuddhiṃ yassa ca icchati.
Tassādhikaraṇaṃ deti, mittassa paṭipajjituṃ.
531.
‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidaṃ;
Ajjhāyakaṃ mantadharaṃ, porohicce ṭhapeti so.
532.
‘‘Etehaṅgehi sampanno, khattiyoti pavuccati;
Sadā rakkhanti rājānaṃ, cakkavākova dukkhitaṃ.
533.
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, hatāmittova khattiyo;
Sadevakassa lokassa, dhammarājāti vuccati.
534.
‘‘Titthiye nihanitvāna, mārañcāpi sasenakaṃ;
Tamandhakāraṃ vidhamitvā, dhammanagaraṃ amāpayi.
535.
‘‘Sīlaṃ pākārakaṃ tattha, ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakaṃ;
Saddhā te esikā vīra, dvārapālo ca saṃvaro.
536.
‘‘Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ, paññā te caccaraṃ mune;
Iddhipādañca siṅghāṭaṃ, dhammavīthi sumāpitā.
537.
‘‘Suttantaṃ abhidhammañca, vinayañcāpi kevalaṃ;
Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, esā dhammasabhā tava.
538.
‘‘Suññataṃ animittañca, vihārañcappaṇīhitaṃ;
Āneñjañca nirodho ca, esā dhammakuṭī tava.
539.
‘‘Paññāya aggo nikkhitto, paṭibhāne ca kovido;
Sāriputtoti nāmena, dhammasenāpatī tava.
540.
‘‘Cutūpapātakusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
Kolito nāma nāmena, porohicco tavaṃ mune.
541.
‘‘Porāṇakavaṃsadharo, uggatejo durāsado;
Dhutavādīguṇenaggo, akkhadasso tavaṃ mune.
542.
‘‘Bahussuto dhammadharo, sabbapāṭhī ca sāsane;
Ānando nāma nāmena, dhammārakkho tavaṃ mune.
543.
‘‘Ete sabbe atikkamma, pamesi bhagavā mamaṃ;
Vinicchayaṃ me pādāsi, vinaye viññudesitaṃ.
544.
‘‘Yo koci vinaye pañhaṃ, pucchati buddhasāvako;
Tattha me cintanā natthi, taññevatthaṃ kathemahaṃ.
545.
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā taṃ mahāmuni;
Vinaye mādiso natthi, kuto bhiyyo bhavissati.
546.
‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, evaṃ gajjati gotamo;
Upālissa samo natthi, vinaye khandhakesu ca.
547.
‘‘Yāvatā buddhabhaṇitaṃ, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
Vinayogadhaṃ taṃ sabbaṃ,
Vinayamūlapassino.
548.
‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.
549.
‘‘Satasahassupādāya, imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ;
So me attho anuppatto, vinaye pāramiṃ gato.
550.
‘‘Sakyānaṃ nandijanano, kappako āsahaṃ pure;
Vijahitvāna taṃ jātiṃ, putto jāto mahesino.
551.
‘‘Ito dutiyake kappe, añjaso nāma khattiyo;
Anantatejo amitayaso, bhūmipālo mahaddhano.
552.
‘‘Tassa rañño ahaṃ putto, candano nāma khattiyo;
Jātimadenupatthaddho, yasabhogamadena ca.
553.
‘‘Nāgasatasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
Tidhāpabhinnā mātaṅgā, parivārenti maṃ sadā.
554.
‘‘Sabalehi paretohaṃ, uyyānaṃ gantukāmako;
Āruyha sirikaṃ nāgaṃ, nagarā nikkhamiṃ tadā.
555.
‘‘Caraṇena ca sampanno, guttadvāro susaṃvuto;
Devalo nāma sambuddho, āgacchi purato mama.
556.
‘‘Pesetvā sirikaṃ nāgaṃ, buddhaṃ āsādayiṃ tadā;
Tato sañjātakopo so, nāgo nuddharate padaṃ.
557.
‘‘Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ disvā, buddhe kodhaṃ akāsahaṃ;
Vihesayitvā sambuddhaṃ, uyyānaṃ agamāsahaṃ.
558.
‘‘Sātaṃ tattha na vindāmi, siro pajjalito yathā;
Pariḷāhena ḍayhāmi, macchova baḷisādako.
559.
‘‘Sasāgarantā pathavī, ādittā viya hoti me;
Pitu santikupāgamma, idaṃ vacanamabraviṃ.
560.
‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, aggikkhandhaṃva āgataṃ;
Mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ, yaṃ sayambhumasādayiṃ.
561.
‘‘Āsādito mayā buddho, ghoro uggatapo jino;
Purā sabbe vinassāma, khamāpessāma taṃ muniṃ.
562.
‘‘No ce taṃ nijjhāpessāma, attadantaṃ samāhitaṃ;
Orena sattadivasā, raṭṭhaṃ me vidhamissati.
563.
‘‘Sumekhalo kosiyo ca, siggavo cāpi sattako;
Āsādayitvā isayo, duggatā te saraṭṭhakā.
564.
‘‘Yadā kuppanti isayo, saññatā brahmacārino;
Sadevakaṃ vināsenti, sasāgaraṃ sapabbataṃ.
565.
‘‘Tiyojanasahassamhi, purise sannipātayiṃ;
Accayaṃ desanatthāya, sayambhuṃ upasaṅkamiṃ.
566.
‘‘Allavatthā allasirā, sabbeva pañjalīkatā;
Buddhassa pāde nipatitvā, idaṃ vacanamabravuṃ.
567.
‘‘Khamassu tvaṃ mahāvīra, abhiyācati taṃ jano;
Pariḷāhaṃ vinodehi, mā no raṭṭhaṃ vināsaya.
568.
‘‘Sadevamānusā sabbe, sadānavā sarakkhasā;
Ayomayena kuṭena, siraṃ bhindeyyu me sadā.
569.
‘‘Dake aggi na saṇṭhāti, bījaṃ sele na rūhati;
Agade kimi na saṇṭhāti, kopo buddhe na jāyati.
570.
‘‘Yathā ca bhūmi acalā, appameyyo ca sāgaro;
Anantako ca ākāso, evaṃ buddhā akhobhiyā.
571.
‘‘Sadā khantā mahāvīrā, khamitā ca tapassino;
Khantānaṃ khamitānañca, gamanaṃ taṃ na vijjati.
572.
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, pariḷāhaṃ vinodayaṃ;
Mahājanassa purato, nabhaṃ abbhuggami tadā.
573.
‘‘Tena kammenahaṃ vīra, hīnattaṃ ajjhupāgato;
Samatikkamma taṃ jātiṃ, pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.
574.
‘‘Tadāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ;
Pariḷāhaṃ vinodesi, sayambhuñca khamāpayiṃ.
575.
‘‘Ajjāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ tihaggibhi;
Nibbāpesi tayo aggī, sītibhāvañca pāpayiṃ.
576.
Yesaṃ sotāvadhānatthi, suṇātha mama bhāsato;
Atthaṃ tumhaṃ pavakkhāmi, yathā diṭṭhaṃ padaṃ mama.
577.
‘‘Sayambhuṃ taṃ vimānetvā, santacittaṃ samāhitaṃ;
Tena kammenahaṃ ajja, jātomhi nīcayoniyaṃ.
578.
‘‘Mā vo khaṇaṃ virādhetha, khaṇātītā hi socare;
Sadatthe vāyameyyātha, khaṇo vo paṭipādito.
579.
‘‘Ekaccānañca vamanaṃ, ekaccānaṃ virecanaṃ;
Visaṃ halāhalaṃ eke, ekaccānañca osadhaṃ.
580.
‘‘Vamanaṃ paṭipannānaṃ, phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ;
Osadhaṃ phalalābhīnaṃ, puññakkhettaṃ gavesinaṃ.
581.
‘‘Sāsanena viruddhānaṃ, visaṃ halāhalaṃ yathā;
Āsīviso diṭṭhaviso, evaṃ jhāpeti taṃ naraṃ.
582.
‘‘Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ, uparundhati jīvitaṃ;
Sāsanena virujjhitvā, kappakoṭimhi ḍayhati.
583.
‘‘Khantiyā avihiṃsāya, mettacittavatāya ca;
Sadevakaṃ so tārati, tasmā te avirādhiyā.
584.
‘‘Lābhālābhe na sajjanti, sammānanavimānane;
Pathavīsadisā buddhā, tasmā te na virādhiyā.
585.
‘‘Devadatte ca vadhake, core aṅgulimālake;
Rāhule dhanapāle ca, sabbesaṃ samako muni.
586.
‘‘Etesaṃ paṭigho natthi, rāgomesaṃ na vijjati;
Sabbesaṃ samako buddho, vadhakassorasassa ca.
587.
‘‘Panthe disvāna kāsāvaṃ, chaḍḍitaṃ mīḷhamakkhitaṃ;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, vanditabbaṃ isiddhajaṃ.
588.
‘‘Abbhatītā ca ye buddhā, vattamānā anāgatā;
Dhajenānena sujjhanti, tasmā ete namassiyā.
589.
‘‘Satthukappaṃ suvinayaṃ, dhāremi hadayenahaṃ;
Namassamāno vinayaṃ, viharissāmi sabbadā.
590.
‘‘Vinayo āsayo mayhaṃ, vinayo ṭhānacaṅkamaṃ;
Kappemi vinaye vāsaṃ, vinayo mama gocaro.
591.
‘‘Vinaye pāramippatto, samathe cāpi kovido;
Upāli taṃ mahāvīra, pāde vandati satthuno.
592.
‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;
Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ.
593.
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
594.
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
595.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Upālittherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ.
3-7.
Aññāsikoṇḍaññattheraapadānaṃ
596.
‘‘Padumuttarasambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ vināyakaṃ;
Buddhabhūmimanuppattaṃ, paṭhamaṃ addasaṃ ahaṃ.
597.
‘‘Yāvatā bodhiyā mūle, yakkhā sabbe samāgatā;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vandanti pañjalīkatā.
598.
‘‘Sabbe devā tuṭṭhamanā, ākāse sañcaranti te;
Buddho ayaṃ anuppatto, andhakāratamonudo.
599.
‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, mahānādo avattatha;
Kilese jhāpayissāma, sammāsambuddhasāsane.
600.
‘‘Devānaṃ giramaññāya, vācāsabhimudīrihaṃ;
Haṭṭho haṭṭhena cittena, ādibhikkhamadāsahaṃ.
601.
‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;
Devasaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
602.
‘‘‘Sattāhaṃ abhinikkhamma, bodhiṃ ajjhagamaṃ ahaṃ;
Idaṃ me paṭhamaṃ bhattaṃ, brahmacārissa yāpanaṃ.
603.
‘‘‘Tusitā hi idhāgantvā, yo me bhikkhaṃ upānayi;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
604.
‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devarajjaṃ karissati;
Sabbe deve abhibhotvā, tidivaṃ āvasissati.
605.
‘‘‘Devalokā cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
Sahassadhā cakkavattī, tattha rajjaṃ karissati.
606.
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
607.
‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
Agārā pabbajitvāna, chabbassāni vasissati.
608.
‘‘‘Tato sattamake vasse, buddho saccaṃ kathessati;
Koṇḍañño nāma nāmena, paṭhamaṃ sacchikāhiti’.
609.
‘‘Nikkhantenānupabbajiṃ, padhānaṃ sukataṃ mayā;
Kilese jhāpanatthāya, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
610.
‘‘Abhigantvāna sabbaññū, buddho loke sadevake;
Isināme migāraññe, amatabherimāhani.
611.
‘‘So dāni patto amataṃ, santipadamanuttaraṃ;
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
612.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā aññāsikoṇḍañño thero imā
Gāthāyo abhāsitthāti.
Aññāsikoṇḍaññattherassāpadānaṃ sattamaṃ.
3-8.
Piṇḍolabhāradvājattheraapadānaṃ
613.
‘‘Padumuttaro nāma jino, sayambhū aggapuggalo;
Purato himavantassa, cittakūṭe vasī tadā.
614.
‘‘Abhītarūpo tatthāsiṃ, migarājā catukkamo;
Tassa saddaṃ suṇitvāna, vikkhambhanti bahujjanā.
615.
‘‘Suphullaṃ padumaṃ gayha, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
Vuṭṭhitassa samādhimhā, buddhassa abhiropayiṃ.
616.
‘‘Cātuddisaṃ namassitvā, buddhaseṭṭhaṃ naruttamaṃ;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, sīhanādaṃ nadiṃ ahaṃ.
617.
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
Sakāsane nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
618.
‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
Āgato vadataṃ seṭṭho, dhammaṃ sossāma taṃ mayaṃ.
619.
‘‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, purato lokanāyako;
Mama saddaṃ pakittesi, dīghadassī mahāmuni’.
620.
‘‘Yenidaṃ padumaṃ dinnaṃ, sīhanādo ca nādito;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
621.
‘‘‘Ito aṭṭhamake kappe, cakkavattī bhavissati;
Sattaratanasampanno catudīpamhi issaro.
622.
‘‘‘Kārayissati issariyaṃ, mahiyā catusaṭṭhiyā;
Padumo nāma nāmena, cakkavattī mahabbalo.
623.
‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
624.
‘Pakāsite pāvacane, brahmabandhu bhavissati;
Brahmaññā abhinikkhamma, pabbajissati tāvade’.
625.
‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
626.
‘‘Vijane pantaseyyamhi, vāḷamigasamākule;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
627.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Piṇḍolabhāradvājattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ.
3-9.
Khadiravaniyarevatattheraapadānaṃ
628.
‘‘Gaṅgā bhāgīrathī nāma, himavantā pabhāvitā;
Kutitthe nāviko āsiṃ, orime ca tariṃ ahaṃ.
629.
‘‘Padumuttaro nāyako, sambuddho dvipaduttamo;
Vasī satasahassehi, gaṅgātīramupāgato.
630.
‘‘Bahū nāvā samānetvā, vaḍḍhakīhi susaṅkhataṃ;
Nāvāya chadanaṃ katvā, paṭimāniṃ narāsabhaṃ.
631.
‘‘Āgantvāna ca sambuddho, ārūhi tañca nāvakaṃ;
Vārimajjhe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha.
632.
‘‘‘Yo so tāresi sambuddhaṃ, saṅghañcāpi anāsavaṃ;
Tena cittappasādena, devaloke ramissati.
633.
‘‘‘Nibbattissati te byamhaṃ, sukataṃ nāvasaṇṭhitaṃ;
Ākāse pupphachadanaṃ, dhārayissati sabbadā.
634.
‘‘‘Aṭṭhapaññāsakappamhi, tārako nāma khattiyo;
Cāturanto vijitāvī, cakkavattī bhavissati.
635.
‘‘‘Sattapaññāsakappamhi, cammako nāma khattiyo;
Uggacchantova sūriyo, jotissati mahabbalo.
636.
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
637.
‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
Revato nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
638.
‘‘‘Agārā nikkhamitvāna, sukkamūlena codito;
Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissati.
639.
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, yuttayogo vipassako;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
640.
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane.
641.
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayī mama.
642.
‘‘Tato maṃ vananirataṃ, disvā lokantagū muni;
Vanavāsibhikkhūnaggaṃ, paññapesi mahāmati.
643.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā khadiravaniyo revato thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Khadiravaniyarevatattherassāpadānaṃ navamaṃ.
3-10.
Ānandattheraapadānaṃ
644.
‘‘Ārāmadvārā nikkhamma, padumuttaro mahāmuni;
Vassento amataṃ vuṭṭhiṃ, nibbāpesi mahājanaṃ.
645.
‘‘Satasahassaṃ te dhīrā, chaḷabhiññā mahiddhikā;
Parivārenti sambuddhaṃ, chāyāva anapāyinī.
646.
‘‘Hatthikkhandhagato āsiṃ, setacchattaṃ varuttamaṃ;
Sucārurūpaṃ disvāna, vitti me udapajjatha.
647.
‘‘Oruyha hatthikhandhamhā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
Ratanāmayachattaṃ me, buddhaseṭṭhassa dhārayiṃ.
648.
‘‘Mama saṅkappamaññāya, padumuttaro mahāisi;
Taṃ kathaṃ ṭhapayitvāna, imā gāthā abhāsatha.
649.
‘‘‘Yo so chattamadhāresi, soṇṇālaṅkārabhūsitaṃ;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
650.
‘‘‘Ito gantvā ayaṃ poso, tusitaṃ āvasissati;
Anubhossati sampattiṃ, accharāhi purakkhato.
651.
‘‘‘Catuttiṃsatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;
Balādhipo aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
652.
‘‘‘Aṭṭhapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, mahiyā kārayissati.
653.
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
654.
‘‘‘Sakyānaṃ kulaketussa, ñātibandhu bhavissati;
Ānando nāma nāmena, upaṭṭhāko mahesino.
655.
‘‘‘Ātāpī nipako cāpi, bāhusacce sukovido;
Nivātavutti atthaddho, sabbapāṭhī bhavissati.
656.
‘‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
657.
‘‘‘Santi āraññakā nāgā, kuñjarā saṭṭhihāyanā;
Tidhāpabhinnā mātaṅgā, īsādantā urūḷhavā.
658.
‘‘‘Anekasatasahassā, paṇḍitāpi mahiddhikā;
Sabbe te buddhanāgassa, na hontu paṇidhimhi te’.
659.
‘‘Ādiyāme namassāmi, majjhime atha pacchime;
Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhaṃ upaṭṭhahiṃ.
660.
‘‘Ātāpī nipako cāpi, sampajāno patissato;
Sotāpattiphalaṃ patto, sekhabhūmīsu kovido.
661.
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ;
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, ṭhitā saddhammamācalā.
662.
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
663.
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ānando thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Ānandattherassāpadānaṃ dasamaṃ.
Tassuddānaṃ -
Buddho paccekabuddho ca, sāriputto ca kolito;
Kassapo anuruddho ca, puṇṇatthero upāli ca.
Aññāsikoṇḍañño piṇḍolo, revatānandapaṇḍito;
Chasatāni ca paññāsa, gāthāyo sabbapiṇḍitā.
Apadāne buddhavaggo paṭhamo.