3.
Cūḷavaggo
1.
Abhijjamānapetavatthu
Naggo pubbaddhapetova māladhārī alaṅkato;
Kuhiṃ gamissasi peta, kattha vāso bhavissatī’’ti.
Antare vāsabhagāmaṃ, bārāṇasiṃ ca santike’’.
Sattuṃ bhattañca petassa, pītakañca yugaṃ adā.
Kappakassa padinnamhi, ṭhāne petassa dissatha.
Ṭhāne ṭhitassa petassa, dakkhiṇā upakappatha;
Tasmā dajjetha petānaṃ, anukampāya punappunaṃ.
Petā bhattāya gacchanti, pakkamanti disodisaṃ.
Chātā pamucchitā bhantā, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā.
Pubbe akatakalyāṇā, aggidaḍḍhāva ātape.
Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.
Sammaggate pabbajite, na ca kiñci adamhase.
Ālopapiṇḍadātāro, paṭiggahe paribhāsimhase.
Te aññe paricārenti, mayaṃ dukkhassa bhāgino.
Caṇḍālī kapaṇā honti, kappakā ca punappunaṃ.
Tesu tesveva jāyanti, esā maccharino gati.
Saggaṃ te paripūrenti, obhāsenti ca nandanaṃ.
Uccākulesu jāyanti, sabhogesu tato cutā.
Bījitaṅgā morahatthehi, kule jātā yasassino.
Dhātiyo upatiṭṭhanti, sāyaṃ pātaṃ sukhesino.
Asokaṃ nandanaṃ rammaṃ, tidasānaṃ mahāvanaṃ.
Sukhañca katapuññānaṃ, idha ceva parattha ca.
Katapuññā hi modanti, sagge bhogasamaṅgino’’ti.
Abhijjamānapetavatthu paṭhamaṃ.
2.
Sāṇavāsītherapetavatthu
Poṭṭhapādoti nāmena, samaṇo bhāvitindriyo.
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.
Uttasantā mahattāsā, na dassenti kurūrino.
Catukuṇḍiko bhavitvāna, therassa dassayītumaṃ.
So ca viññāpayī theraṃ, ‘bhātā petagato ahaṃ’.
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.
Uttasantā mahattāsā, na dassenti kurūrino.
Tava dinnena dānena, yāpessanti kurūrino’’ti.
Ekajjhaṃ sannipatiṃsu, bhattavissaggakāraṇā.
Saṅghabhattaṃ karissāmi, anukampāya ñātinaṃ’’.
Datvā anvādisi thero, mātu pitu ca bhātuno;
‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.
Suciṃ paṇītaṃ sampannaṃ, anekarasabyañjanaṃ.
‘‘Pahūtaṃ bhojanaṃ bhante, passa naggāmhase mayaṃ;
Tathā bhante parakkama, yathā vatthaṃ labhāmase’’ti.
Pilotikaṃ paṭaṃ katvā, saṅghe cātuddise adā.
‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.
Tato suvatthavasano, therassa dassayītumaṃ.
Tato bahutarā bhante, vatthānacchādanāni no.
Vipulā ca mahagghā ca, tepākāsevalambare.
Tathā bhante parakkama, yathā gehaṃ labhāmase’’ti.
Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;
‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.
Kūṭāgāranivesanā, vibhattā bhāgaso mitā.
Api dibbesu yādisā, tādisā no gharā idha.
‘Tathā bhante parakkama, yathā pānīyaṃ labhāmase’’ti.
Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;
‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.
Gambhīrā caturassā ca, pokkharañño sunimmitā.
Padumuppalasañchannā, vārikiñjakkhapūritā.
‘‘Pahūtaṃ pānīyaṃ bhante, pādā dukkhā phalanti no’’.
‘Tathā bhante parakkama, yathā yānaṃ labhāmase’’’ti.
Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;
‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.
‘‘Anukampitamha bhadante, bhattenacchādanena ca.
Muniṃ kāruṇikaṃ loke, bhante vanditumāgatā’’ti.
Sāṇavāsītherapetavatthu dutiyaṃ.
3.
Rathakārapetivatthu
Tatthacchasi devi mahānubhāve, pathaddhani pannaraseva cando.
Pallaṅkaseṭṭhe atule nisinnā, ekā tuvaṃ natthi ca tuyha sāmiko.
Suvaṇṇacuṇṇehi samantamotthatā, na tattha paṅko paṇako ca vijjati.
Samayya vaggūpanadanti sabbe, bindussarā dundubhīnaṃva ghoso.
Āḷārapamhe hasite piyaṃvade, sabbaṅgakalyāṇi bhusaṃ virocasi.
Icchāmahaṃ nāri anomadassane, tayā saha nandane idha moditu’’nti.
Katvāna kammaṃ idha vedanīyaṃ, evaṃ mamaṃ lacchasi kāmakāmini’’nti.
Katvāna kammaṃ tahiṃ vedanīyaṃ, upapajji so māṇavo tassā sahabyatanti.
Rathakārapetivatthu tatiyaṃ.
Bhāṇavāraṃ dutiyaṃ niṭṭhitaṃ.
4.
Bhusapetavatthu
Tuvañca gūthaṃ asuciṃ akantaṃ, paribhuñjasi kissa ayaṃ vipāko’’ti.
Ayaṃ maṃsāni khāditvā, musāvādena vañceti.
Santesu pariguhāmi, mā ca kiñci ito adaṃ.
Sace santaṃ niguhāmi, gūtho me hotu bhojanaṃ’.
Sugandhaṃ sālino bhattaṃ, gūthaṃ me parivattati.
Duggandhaṃ kiminaṃ mīḷaṃ, bhuñjāmi ca pivāmi cā’’ti.
Bhusapetavatthu catutthaṃ.
5.
Kumārapetavatthu
Ussannapuññāpi bhavanti heke, parittapuññāpi bhavanti heke.
Na yakkhabhūtā na sarīsapā vā, viheṭhayeyyuṃ katapuññaṃ kumāraṃ.
Gabbhāsayaṃ pakkhigaṇā haranti, kākā pana akkhimalaṃ haranti.
Nakkhattayogampi na aggahesuṃ, na sabbadhaññānipi ākiriṃsu.
Nonītapiṇḍaṃva pavedhamānaṃ, sasaṃsayaṃ jīvitasāvasesaṃ.
‘‘Ayaṃ kumāro nagarassimassa, aggakuliko bhavissati bhogato ca’’.
Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhi’’nti.
Tatrassa cittassahu aññathattaṃ, vācaṃ abhāsi pharusaṃ asabbhaṃ.
Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, yāguyā upaṭṭhāsi sattarattaṃ.
Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhiṃ.
Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, sahabyataṃ gacchati vāsavassāti.
Kumārapetavatthu pañcamaṃ.
6.
Seriṇīpetavatthu
Upphāsulike kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.
Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.
Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano.
Chāyaṃ upemi uṇhesu, ātapo parivattati.
Etañca bhante arahāmi, aññañca pāpakaṃ tato.
‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.
Cattārisatasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.
Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;
Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti.
Avoca tassā mātaraṃ -
‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.
‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.
Cattārisatasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.
Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;
‘Tadā sā sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’’ti.
Petī ca sukhitā āsi, tassā cāsi sujīvikāti.
Seriṇīpetavatthu chaṭṭhaṃ.
7.
Migaluddakapetavatthu
Divasaṃ anubhosi kāraṇaṃ, kimakāsi purimāya jātiyā’’ti.
Migaluddo pure āsiṃ, lohitapāṇi dāruṇo.
Vicariṃ atidāruṇo sadā, parahiṃsāya rato asaññato.
Sopi maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.
Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā’.
Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.
‘Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo’.
Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.
Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.
Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti.
Migaluddakapetavatthu sattamaṃ.
8.
Dutiyamigaluddakapetavatthu
Pañcaṅgikena turiyena, ramasi suppavādite.
Apaviddho susānasmiṃ, bahudukkhaṃ nigacchasi.
Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasi’’.
Migaluddo pure āsiṃ, luddo cāsimasaññato.
Tassa kulupako bhikkhu, āsi gotamasāvako;
Sopi maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.
Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā’.
Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.
‘Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo’.
Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.
Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.
Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti.
Dutiyamigaluddakapetavatthu aṭṭhamaṃ.
9.
Kūṭavinicchayikapetavatthu
Pasannamukhavaṇṇosi, sūriyavaṇṇova sobhasi.
Dasa kaññāsahassāni, yā temā paricārikā;
Tā kambukāyūradharā, kañcanāveḷabhūsitā.
Piṭṭhimaṃsāni attano, sāmaṃ ukkacca khādasi.
Kissa kammavipākena, piṭṭhimaṃsāni attano;
Sāmaṃ ukkacca khādasī’’ti.
Pesuññamusāvādena, nikativañcanāya ca.
Atthaṃ dhammaṃ nirākatvā, adhammamanuvattisaṃ.
Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attano.
Mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi, mā khosi piṭṭhimaṃsiko tuva’’nti.
Kūṭavinicchayikapetavatthu navamaṃ.
10.
Dhātuvivaṇṇapetavatthu
Mukhañca te kimayo pūtigandhaṃ, khādanti kiṃ kammamakāsi pubbe.
Khārena paripphositvā, okkantanti punappunaṃ.
Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti.
Issaro dhanadhaññassa, supahūtassa mārisa.
Tā mālaṃ uppalañcāpi, paccagghañca vilepanaṃ;
Thūpaṃ harantiyo vāresiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā.
Thūpapūjaṃ vivaṇṇetvā, paccāma niraye bhusaṃ.
Ādīnavaṃ pakāsenti, vivecayetha ne tato.
Mālāvipākaṃnubhontiyo, samiddhā ca tā yasassiniyo.
Namo karonti sappaññā, vandanti taṃ mahāmuniṃ.
Thūpapūjaṃ karissāmi, appamatto punappuna’’nti.
Dhātuvivaṇṇapetavatthu dasamaṃ.
Cūḷavaggo tatiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Kumāro gaṇikā ceva, dve luddā piṭṭhipūjanā;
Vaggo tena pavuccatīti.