4.
Aṭṭhakavaggo
1.
Kāmasuttaṃ
Addhā pītimano hoti, laddhā macco yadicchati.
Te kāmā parihāyanti, sallaviddhova ruppati.
Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati.
Thiyo bandhū puthu kāme, yo naro anugijjhati.
Tato naṃ dukkhamanveti, nāvaṃ bhinnamivodakaṃ.
Te pahāya tare oghaṃ, nāvaṃ sitvāva pāragūti.
Kāmasuttaṃ paṭhamaṃ niṭṭhitaṃ.
2.
Guhaṭṭhakasuttaṃ
Dūre vivekā hi tathāvidho so, kāmā hi loke na hi suppahāyā.
Pacchā pure vāpi apekkhamānā, imeva kāme purimeva jappaṃ.
Dukkhūpanītā paridevayanti, kiṃsū bhavissāma ito cutāse.
Na tassa hetū visamaṃ careyya, appañhidaṃ jīvitamāhu dhīrā.
Hīnā narā maccumukhe lapanti, avītataṇhāse bhavābhavesu.
Etampi disvā amamo careyya, bhavesu āsattimakubbamāno.
Yadattagarahī tadakubbamāno, na lippatī diṭṭhasutesu dhīro.
Abbūḷhasallo caramappamatto, nāsīsatī lokamimaṃ parañcāti.
Guhaṭṭhakasuttaṃ dutiyaṃ niṭṭhitaṃ.
3.
Duṭṭhaṭṭhakasuttaṃ
Vādañca jātaṃ muni no upeti, tasmā munī natthi khilo kuhiñci.
Sayaṃ samattāni pakubbamāno, yathā hi jāneyya tathā vadeyya.
Anariyadhammaṃ kusalā tamāhu, yo ātumānaṃ sayameva pāva.
Tamariyadhammaṃ kusalā vadanti, yassussadā natthi kuhiñci loke.
Yadattani passati ānisaṃsaṃ, taṃ nissito kuppapaṭicca santiṃ.
Tasmā naro tesu nivesanesu, nirassatī ādiyatī ca dhammaṃ.
Māyañca mānañca pahāya dhono, sa kena gaccheyya anūpayo so.
Attā nirattā na hi tassa atthi, adhosi so diṭṭhimidheva sabbanti.
Duṭṭhaṭṭhakasuttaṃ tatiyaṃ niṭṭhitaṃ.
4.
Suddhaṭṭhakasuttaṃ
Evābhijānaṃ paramanti ñatvā, suddhānupassīti pacceti ñāṇaṃ.
Aññena so sujjhati sopadhīko, diṭṭhī hi naṃ pāva tathā vadānaṃ.
Puññe ca pāpe ca anūpalitto, attañjaho nayidha pakubbamāno.
Te uggahāyanti nirassajanti, kapīva sākhaṃ pamuñcaṃ gahāyaṃ.
Vidvā ca vedehi samecca dhammaṃ, na uccāvacaṃ gacchati bhūripañño.
Tameva dassiṃ vivaṭaṃ carantaṃ, kenīdha lokasmi vikappayeyya.
Ādānaganthaṃ gathitaṃ visajja, āsaṃ na kubbanti kuhiñci loke.
Na rāgarāgī na virāgaratto, tassīdha natthī paramuggahītanti.
Suddhaṭṭhakasuttaṃ catutthaṃ niṭṭhitaṃ.
5.
Paramaṭṭhakasuttaṃ
Hīnāti aññe tato sabbamāha, tasmā vivādāni avītivatto.
Tadeva so tattha samuggahāya, nihīnato passati sabbamaññaṃ.
Tasmā hi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ bhikkhu na nissayeyya.
Samoti attānamanūpaneyya, hīno na maññetha visesi vāpi.
Sa ve viyattesu na vaggasārī, diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.
Nivesanā tassa na santi keci, dhammesu niccheyya samuggahītaṃ.
Taṃ brāhmaṇaṃ diṭṭhimanādiyānaṃ, kenīdha lokasmiṃ vikappayeyya.
Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo, pāraṅgato na pacceti tādīti.
Paramaṭṭhakasuttaṃ pañcamaṃ niṭṭhitaṃ.
6.
Jarāsuttaṃ
Yo cepi aticca jīvati, atha kho so jarasāpi miyyati.
Vinābhāvasantamevidaṃ, iti disvā nāgāramāvase.
Etampi viditvā paṇḍito, na mamattāya nametha māmako.
Evampi piyāyitaṃ janaṃ, petaṃ kālakataṃ na passati.
Nāmaṃyevāvasissati, akkheyyaṃ petassa jantuno.
Tasmā munayo pariggahaṃ, hitvā acariṃsu khemadassino.
Sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassaye.
Tasmiṃ paridevamaccharaṃ, paṇṇe vāri yathā na limpati.
Evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutaṃ mutesu vā.
Nāññena visuddhimicchati, na hi so rajjati no virajjatīti.
Jarāsuttaṃ chaṭṭhaṃ niṭṭhitaṃ.
7.
Tissametteyyasuttaṃ
Sutvāna tava sāsanaṃ, viveke sikkhissāmase.
Micchā ca paṭipajjati, etaṃ tasmiṃ anāriyaṃ.
Yānaṃ bhantaṃ va taṃ loke, hīnamāhu puthujjanaṃ.
Etampi disvā sikkhetha, methunaṃ vippahātave.
Sutvā paresaṃ nigghosaṃ, maṅku hoti tathāvidho.
Esa khvassa mahāgedho, mosavajjaṃ pagāhati.
Athāpi methune yutto, mandova parikissati.
Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, na nisevetha methunaṃ.
Na tena seṭṭho maññetha, sa ve nibbānasantike.
Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā’’ti.
Tissametteyyasuttaṃ sattamaṃ niṭṭhitaṃ.
8.
Pasūrasuttaṃ
Yaṃ nissitā tattha subhaṃ vadānā, paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.
Vadanti te aññasitā kathojjaṃ, pasaṃsakāmā kusalā vadānā.
Apāhatasmiṃ pana maṅku hoti, nindāya so kuppati randhamesī.
Paridevati socati hīnavādo, upaccagā manti anutthunāti.
Etampi disvā virame kathojjaṃ, na haññadatthatthipasaṃsalābhā.
So hassatī uṇṇamatī ca tena, pappuyya tamatthaṃ yathā mano ahu.
Etampi disvā na vivādayetha, na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti.
Yeneva so tena palehi sūra, pubbeva natthi yadidaṃ yudhāya.
Te tvaṃ vadassū na hi tedha atthi, vādamhi jāte paṭisenikattā.
Tesu tvaṃ kiṃ labhetho pasūra, yesīdha natthī paramuggahītaṃ.
Dhonena yugaṃ samāgamā, na hi tvaṃ sakkhasi sampayātaveti.
Pasūrasuttaṃ aṭṭhamaṃ niṭṭhitaṃ.
9.
Māgaṇḍiyasuttaṃ
Kimevidaṃ muttakarīsapuṇṇaṃ, pādāpi naṃ samphusituṃ na icche’’.
Diṭṭhigataṃ sīlavataṃ nu jīvitaṃ, bhavūpapattiñca vadesi kīdisaṃ’’.
Dhammesu niccheyya samuggahītaṃ;
Passañca diṭṭhīsu anuggahāya,
Ajjhattasantiṃ pacinaṃ adassaṃ’’.
Te ve munī brūsi anuggahāya;
Ajjhattasantīti yametamatthaṃ,
Kathaṃ nu dhīrehi paveditaṃ taṃ’’.
Sīlabbatenāpi na suddhimāha;
Adiṭṭhiyā assutiyā añāṇā,
Asīlatā abbatā nopi tena;
Ete ca nissajja anuggahāya,
Santo anissāya bhavaṃ na jappe’’.
Sīlabbatenāpi na suddhimāha;
Adiṭṭhiyā assutiyā añāṇā,
Asīlatā abbatā nopi tena;
Maññāmahaṃ momuhameva dhammaṃ,
Diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṃ’’.
Samuggahītesu pamohamāgā;
Ito ca nāddakkhi aṇumpi saññaṃ,
Tasmā tuvaṃ momuhato dahāsi.
Tīsu vidhāsu avikampamāno, samo visesīti na tassa hoti.
Yasmiṃ samaṃ visamaṃ vāpi natthi, sa kena vādaṃ paṭisaṃyujeyya.
Kāmehi ritto apurekkharāno, kathaṃ na viggayha janena kayirā.
Jalambujaṃ kaṇḍakaṃ vārijaṃ yathā, jalena paṅkena canūpalittaṃ;
Evaṃ munī santivādo agiddho, kāme ca loke ca anūpalitto.
Na kammunā nopi sutena neyyo, anūpanīto sa nivesanesu.
Saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṃ, te ghaṭṭayantā vicaranti loke’’ti.
Māgaṇḍiyasuttaṃ navamaṃ niṭṭhitaṃ.
10.
Purābhedasuttaṃ
Taṃ me gotama pabrūhi, pucchito uttamaṃ naraṃ’’.
Vemajjhe nupasaṅkheyyo, tassa natthi purakkhataṃ.
Mantabhāṇī anuddhato, sa ve vācāyato muni.
Vivekadassī phassesu, diṭṭhīsu ca na nīyati.
Appagabbho ajeguccho, pesuṇeyye ca no yuto.
Saṇho ca paṭibhānavā, na saddho na virajjati.
Aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhati.
Na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.
Bhavāya vibhavāya vā, taṇhā yassa na vijjati.
Ganthā tassa na vijjanti, atarī so visattikaṃ.
Attā vāpi nirattā vā, na tasmiṃ upalabbhati.
Taṃ tassa apurakkhataṃ, tasmā vādesu nejati.
Na samesu na omesu, kappaṃ neti akappiyo.
Dhammesu ca na gacchati, sa ve santoti vuccatī’’ti.
Purābhedasuttaṃ dasamaṃ niṭṭhitaṃ.
11.
Kalahavivādasuttaṃ
Mānātimānā sahapesuṇā ca, kutopahūtā te tadiṅgha brūhi’’.
Paridevasokā sahamaccharā ca;
Mānātimānā sahapesuṇā ca,
Maccherayuttā kalahā vivādā;
Vivādajātesu ca pesuṇāni’’.
Āsā ca niṭṭhā ca kutonidānā, ye samparāyāya narassa honti’’.
Āsā ca niṭṭhā ca itonidānā, ye samparāyāya narassa honti’’.
Kodho mosavajjañca kathaṃkathā ca, ye vāpi dhammā samaṇena vuttā’’.
Rūpesu disvā vibhavaṃ bhavañca, vinicchayaṃ kubbati jantu loke.
Kathaṃkathī ñāṇapathāya sikkhe, ñatvā pavuttā samaṇena dhammā’’.
Vibhavaṃ bhavañcāpi yametamatthaṃ, etaṃ me pabrūhi yatonidānaṃ’’.
Vibhavaṃ bhavañcāpi yametamatthaṃ, etaṃ te pabrūmi itonidānaṃ’’.
Kismiṃ asante na mamattamatthi, kismiṃ vibhūte na phusanti phassā’’.
Icchāyasantyā na mamattamatthi, rūpe vibhūte na phusanti phassā’’.
Etaṃ me pabrūhi yathā vibhoti, taṃ jāniyāmāti me mano ahu’’.
Evaṃsametassa vibhoti rūpaṃ, saññānidānā hi papañcasaṅkhā’’.
Aññaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi;
Ettāvataggaṃ nu vadanti heke,
Yakkhassa suddhiṃ idha paṇḍitāse;
Udāhu aññampi vadanti etto.
Tesaṃ paneke samayaṃ vadanti, anupādisese kusalā vadānā.
Ñatvā vimutto na vivādameti, bhavābhavāya na sameti dhīro’’ti.
Kalahavivādasuttaṃ ekādasamaṃ niṭṭhitaṃ.
12.
Cūḷabyūhasuttaṃ
Yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ, idaṃ paṭikkosamakevalī so.
Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalā vadānā.
Sabbeva bālā sunihīnapaññā, sabbevime diṭṭhiparibbasānā.
Na tesaṃ koci parihīnapañño, diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.
Sakaṃsakaṃdiṭṭhimakaṃsu saccaṃ, tasmā hi bāloti paraṃ dahanti.
Evampi vigayha vivādayanti, kasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.
Nānā te saccāni sayaṃ thunanti, tasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.
Saccāni sutāni bahūni nānā, udāhu te takkamanussaranti.
Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṃ musāti dvayadhammamāhu.
Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, bālo paro akkusaloti cāha.
Sayamattanā so kusalo vadāno, aññaṃ vimāneti tadeva pāva.
Sayameva sāmaṃ manasābhisitto, diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.
Atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīro, na koci bālo samaṇesu atthi.
Evampi titthyā puthuso vadanti, sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.
Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā, sakāyane tattha daḷhaṃ vadānā.
Sayameva so medhagamāvaheyya, paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhammaṃ.
Hitvāna sabbāni vinicchayāni, na medhagaṃ kubbati jantu loketi.
Cūḷabyūhasuttaṃ dvādasamaṃ niṭṭhitaṃ.
13.
Mahābyūhasuttaṃ
Sabbeva te nindamanvānayanti, atho pasaṃsampi labhanti tattha.
Etampi disvā na vivādayetha, khemābhipassaṃ avivādabhūmiṃ.
Anūpayo so upayaṃ kimeyya, diṭṭhe sute khantimakubbamāno.
Idheva sikkhema athassa suddhiṃ, bhavūpanītā kusalā vadānā.
Pajappatī patthayatī ca suddhiṃ, satthāva hīno pavasaṃ gharamhā.
Suddhiṃ asuddhinti apatthayāno, virato care santimanuggahāya.
Uddhaṃsarā suddhimanutthunanti, avītataṇhāse bhavābhavesu.
Cutūpapāto idha yassa natthi, sa kena vedheyya kuhiṃva jappe.
Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalā vadānā.
Evampi viggayha vivādayanti, sakaṃ sakaṃ sammutimāhu saccaṃ.
Puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato samhi daḷhaṃ vadānā.
Sabbeva vādā tathiyā bhaveyyuṃ, suddhī hi nesaṃ paccattameva.
Tasmā vivādāni upātivatto, na hi seṭṭhato passati dhammamaññaṃ.
Addakkhi ce kiñhi tumassa tena, atisitvā aññena vadanti suddhiṃ.
Kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā, na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti.
Yaṃ nissito tattha subhaṃ vadāno, suddhiṃvado tattha tathaddasā so.
Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā, upekkhatī uggahaṇanti maññe.
Santo asantesu upekkhako so, anuggaho uggahaṇanti maññe.
Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro, na limpati loke anattagarahī.
Sa pannabhāro muni vippamutto, na kappiyo nūparato na patthiyoti.
Mahābyūhasuttaṃ terasamaṃ niṭṭhitaṃ.
14.
Tuvaṭakasuttaṃ
Kathaṃ disvā nibbāti bhikkhu, anupādiyāno lokasmiṃ kiñci’’.
Mantā asmīti sabbamuparundhe;
Yā kāci taṇhā ajjhattaṃ,
Tāsaṃ vinayā sadā sato sikkhe.
Na tena thāmaṃ kubbetha, na hi sā nibbuti sataṃ vuttā.
Phuṭṭho anekarūpehi, nātumānaṃ vikappayaṃ tiṭṭhe.
Ajjhattaṃ upasantassa, natthi attā kuto nirattā vā.
Evaṃ ṭhito anejassa, ussadaṃ bhikkhu na kareyya kuhiñci’’.
Paṭipadaṃ vadehi bhaddante, pātimokkhaṃ athavāpi samādhiṃ’’.
Rase ca nānugijjheyya, na ca mamāyetha kiñci lokasmiṃ.
Bhavañca nābhijappeyya, bheravesu ca na sampavedheyya.
Laddhā na sannidhiṃ kayirā, na ca parittase tāni alabhamāno.
Athāsanesu sayanesu, appasaddesu bhikkhu vihareyya.
Tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsaṃ.
Virutañca gabbhakaraṇaṃ, tikicchaṃ māmako na seveyya.
Lobhaṃ saha macchariyena, kodhaṃ pesuṇiyañca panudeyya.
Gāme ca nābhisajjeyya, lābhakamyā janaṃ na lapayeyya.
Pāgabbhiyaṃ na sikkheyya, kathaṃ viggāhikaṃ na kathayeyya.
Atha jīvitena paññāya, sīlabbatena nāññamatimaññe.
Pharusena ne na paṭivajjā, na hi santo paṭisenikaronti.
Santīti nibbutiṃ ñatvā, sāsane gotamassa na pamajjeyya.
Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, appamatto sadā namassamanusikkhe’’ti.
Tuvaṭakasuttaṃ cuddasamaṃ niṭṭhitaṃ.
15.
Attadaṇḍasuttaṃ
Saṃvegaṃ kittayissāmi, yathā saṃvijitaṃ mayā.
Aññamaññehi byāruddhe, disvā maṃ bhayamāvisi.
Icchaṃ bhavanamattano, nāddasāsiṃ anositaṃ.
Athettha sallamaddakkhiṃ, duddasaṃ hadayanissitaṃ.
Tameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdati.
Na tesu pasuto siyā, nibbijjha sabbaso kāme;
Sikkhe nibbānamattano.
Akkodhano lobhapāpaṃ, vevicchaṃ vitare muni.
Atimāne na tiṭṭheyya, nibbānamanaso naro.
Mānañca parijāneyya, sāhasā virato care.
Hiyyamāne na soceyya, ākāsaṃ na sito siyā.
Ārammaṇaṃ pakappanaṃ, kāmapaṅko duraccayo.
Sabbaṃ so paṭinissajja, sa ve santoti vuccati.
Sammā so loke iriyāno, na pihetīdha kassaci.
Na so socati nājjheti, chinnasoto abandhano.
Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.
Asatā ca na socati, sa ve loke na jīyati.
Mamattaṃ so asaṃvindaṃ, natthi meti na socati.
Tamānisaṃsaṃ pabrūmi, pucchito avikampinaṃ.
Virato so viyārabbhā, khemaṃ passati sabbadhi.
Santo so vītamaccharo, nādeti na nirassatī’’ti.
Attadaṇḍasuttaṃ pannarasamaṃ niṭṭhitaṃ.
16.
Sāriputtasuttaṃ
Na suto uda kassaci;
Evaṃ vagguvado satthā,
Tusitā gaṇimāgato.
Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, ekova ratimajjhagā.
Bahūnamidha baddhānaṃ, atthi pañhena āgamaṃ.
Rukkhamūlaṃ susānaṃ vā, pabbatānaṃ guhāsu vā.
Yehi bhikkhu na vedheyya, nigghose sayanāsane.
Ye bhikkhu abhisambhave, pantamhi sayanāsane.
Kāni sīlabbatānāssu, pahitattassa bhikkhuno.
Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano’’.
Rittāsanaṃ sayanaṃ sevato ce;
Sambodhikāmassa yathānudhammaṃ,
Taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ.
Ḍaṃsādhipātānaṃ sarīsapānaṃ, manussaphassānaṃ catuppadānaṃ.
Athāparāni abhisambhaveyya, parissayāni kusalānuesī.
So tehi phuṭṭho bahudhā anoko, vīriyaṃ parakkammadaḷhaṃ kareyya.
Yadāvilattaṃ manaso vijaññā, kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.
Athappiyaṃ vā pana appiyaṃ vā, addhā bhavanto abhisambhaveyya.
Aratiṃ sahetha sayanamhi pante, caturo sahetha paridevadhamme.
Ete vitakke paridevaneyye, vinayetha sekho aniketacārī.
So tesu gutto yatacāri gāme, rusitopi vācaṃ pharusaṃ na vajjā.
Upekkhamārabbha samāhitatto, takkāsayaṃ kukkucciyūpachinde.
Vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelaṃ, janavādadhammāya na cetayeyya.
Rūpesu saddesu atho rasesu, gandhesu phassesu sahetha rāgaṃ.
Kālena so sammā dhammaṃ parivīmaṃsamāno,
Ekodibhūto vihane tamaṃ so’’ti.
Sāriputtasuttaṃ soḷasamaṃ niṭṭhitaṃ.
Aṭṭhakavaggo catuttho
Niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Metteyyo ca pasūro ca, māgaṇḍi purābhedanaṃ.
Attadaṇḍavaraṃ suttaṃ, therapuṭṭhena soḷasa;
Iti etāni suttāni, sabbānaṭṭhakavaggikāti.