3.
Yudhañjayavaggo
1.
Yudhañjayacariyā
Ussāvabinduṃ sūriyātape, patitaṃ disvāna saṃvijiṃ.
Mātāpitū ca vanditvā, pabbajjamanuyācahaṃ.
‘Ajjeva putta paṭipajja, iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ’.
Karuṇaṃ paridevante, anapekkhova pariccajiṃ.
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Yudhañjayacariyaṃ paṭhamaṃ.
2.
Somanassacariyā
Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.
Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.
Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.
Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.
Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.
Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.
Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.
‘Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.
‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.
‘Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.
Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.
Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.
‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.
Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.
Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.
3.
Ayogharacariyā
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, nāmenāsi ayogharo.
Ajjeva putta paṭipajja, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.
Añjaliṃ paggahetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
Nirārakkhā sake gehe, vaḍḍhanti sakañātibhi.
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, appabhe candasūriye.
Tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.
Rajjesu yadi rajjāmi, pāpānaṃ uttamo siyaṃ.
Nibbutiṃ pariyesissaṃ, yattha maṃ maccu na maddiye’.
Nāgova bandhanaṃ chetvā, pāvisiṃ kānanaṃ vanaṃ.
33.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Ayogharacariyaṃ tatiyaṃ.
4.
Bhisacariyā
Bhaginī ca bhātaro satta, nibbattā sotthiye kule.
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammābhirato ahaṃ.
Kāmehi maṃ nimantenti, ‘kulavaṃsaṃ dharehi’ti.
Taṃ me ahosi kaṭhinaṃ, tatta phālasamaṃ viya.
‘Kiṃ tvaṃ patthayase samma, yadi kāme na bhuñjasi’.
‘Nāhaṃ patthemi gihībhāvaṃ, nekkhammābhirato ahaṃ’.
Mātāpitā evamāhu, ‘sabbeva pabbajāma bho’.
Amitadhanaṃ chaḍḍayitvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Bhisacariyaṃ catutthaṃ.
5.
Soṇapaṇḍitacariyā
Tattha kulavare seṭṭhe, mahāsāle ajāyahaṃ.
Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.
‘Kadāhaṃ gehā nikkhamma, pavisissāmi kānanaṃ’.
Tesampi chandamācikkhiṃ, ‘mā nimantetha tehi maṃ’.
Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.
Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Soṇapaṇḍitacariyaṃ pañcamaṃ.
6.
Temiyacariyā
Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.
Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.
Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.
Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.
Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.
Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.
‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;
Haṭṭho saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.
Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.
Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.
Sabbe ekamanā hutvā, chaḍḍanaṃ anumodisuṃ.
Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.
Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.
Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.
Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.
Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.
66.
Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.
Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7.
Kapirājacariyā
Pīḷito susumārena, gamanaṃ na labhāmahaṃ.
Tatthacchi sattu vadhako, kumbhīlo luddadassano.
Tassa matthakamakkamma, parakūle patiṭṭhahiṃ.
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kapirājacariyaṃ sattamaṃ.
8.
Saccatāpasacariyā
Saccena lokaṃ pālesiṃ, samaggaṃ janamakāsaha’’nti.
Saccatāpasacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9.
Vaṭṭapotakacariyā
Ajātapakkho taruṇo, maṃsapesi kulāvake.
Tassā phassena jīvāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ.
Upagacchati amhākaṃ, pāvako kaṇhavattanī.
Anupubbena jhāpento, aggi mamamupāgami.
Kulāvake maṃ chaḍḍetvā, attānaṃ parimocayuṃ.
Sohaṃ agatiko tattha, evaṃ cintesahaṃ tadā.
Te maṃ ohāya pakkantā, kathaṃ me ajja kātave.
Tena saccena kāhāmi, saccakiriyamuttamaṃ.
Saccabalamavassāya, saccakiriyamakāsahaṃ.
Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkama’.
Vajjesi soḷasakarīsāni, udakaṃ patvā yathā sikhī;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Vaṭṭapotakacariyaṃ navamaṃ.
10.
Maccharājacariyā
Uṇhe sūriyasantāpe, sare udaka khīyatha.
Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiya.
‘Kena nu kho upāyena, ñātī dukkhā pamocaye’.
Sacce ṭhatvā pamocesiṃ, ñātīnaṃ taṃ atikkhayaṃ.
Akāsi saccakiriyaṃ, yaṃ loke dhuvasassataṃ.
Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ.
Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;
Kākaṃ sokāya randhehi, macche sokā pamocaya’.
Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassatha.
Vassāpesiṃ mahāmeghaṃ, saccatejabalassito;
Maccharājacariyaṃ dasamaṃ.
11.
Kaṇhadīpāyanacariyā
Paropaññāsavassāni, anabhiratocariṃ ahaṃ.
Ahañhi kassaci nācikkhiṃ, arati me carati mānase.
Pubbakammasamāyutto, sūlamāropanaṃ labhi.
Āpucchitvāna āgañchiṃ, yaṃ mayhaṃ sakamassamaṃ.
Tayo janā samāgantvā, āgañchuṃ pāhunāgataṃ.
Dārako vaṭṭamanukkhipaṃ, āsīvisamakopayi.
Āsīvisassa hatthena, uttamaṅgaṃ parāmasi.
Kupito paramakopena, aḍaṃsi dārakaṃ khaṇe.
Tenāhaṃ dukkhito āsiṃ, mama vāhasi taṃ dukkhaṃ.
Paṭhamaṃ akāsiṃ kiriyaṃ, aggaṃ saccaṃ varuttamaṃ.
Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsasamādhikāni.
Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’.
Abujjhitvāna vuṭṭhāsi, arogo cāsi māṇavo;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kaṇhadīpāyanacariyaṃ ekādasamaṃ.
12.
Sutasomacariyā
Gahito porisādena, brāhmaṇe saṅgaraṃ sariṃ.
Etesaṃ pamilāpetvā, yaññatthe upanayī mamaṃ.
Yathāmati te kāhāmi, yadi me tvaṃ punehisi’.
Upagantvā puraṃ rammaṃ, rajjaṃ niyyādayiṃ tadā.
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, porisādaṃ upāgamiṃ.
Saccavācānurakkhanto, jīvitaṃ cajitumupāgamiṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Sutasomacariyaṃ dvādasamaṃ.
13.
Suvaṇṇasāmacariyā
Pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayiṃ.
Pasadamigavarāhehi, parivāretvā vane vasiṃ.
Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti.
Suvaṇṇasāmacariyaṃ terasamaṃ.
14.
Ekarājacariyā
Paramaṃ sīlaṃ adhiṭṭhāya, pasāsāmi mahāmahiṃ.
Catūhi saṅgahavatthūhi, saṅgaṇhāmi mahājanaṃ.
Dabbaseno upagantvā, acchindanto puraṃ mama.
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, kāsuyā nikhaṇī mamaṃ.
Acchinditvāna gahitaṃ, piyaṃ puttaṃva passahaṃ;
Ekarājacariyaṃ cuddasamaṃ.
15.
Mahālomahaṃsacariyā
Gāmaṇḍalā upāgantvā, rūpaṃ dassentinappakaṃ.
Upāyanānūpanenti, haṭṭhā saṃviggamānasā.
Sabbesaṃ samako homi, dayā kopo na vijjati.
Sabbattha samako homi, esā me upekkhāpāramī’’ti.
Mahālomahaṃsacariyaṃ pannarasamaṃ.
Yudhañjayavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ -
Soṇanando mūgapakkho, kapirājā saccasavhayo.
Sutasomo puna āsiṃ, sāmo ca ekarājahu;
Upekkhāpāramī āsi, iti vutthaṃ mahesinā.
Bhavābhave anubhavitvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Nekkhamme pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano pubbacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
Cariyāpiṭakaṃ niṭṭhitaṃ.