2.
Hatthināgavaggo
1.
Mātuposakacariyā
Na tadā atthi mahiyā, guṇena mama sādiso.
‘Tavānucchavo mahārāja, gajo vasati kānane.
Saha gahite soṇḍāya, sayameva idhehi’ti.
Pesesi hatthidamakaṃ, chekācariyaṃ susikkhitaṃ.
Bhisamuḷālaṃ uddharantaṃ, yāpanatthāya mātuyā.
‘Ehi puttā’ti patvāna, mama soṇḍāya aggahi.
Ajja nāgasahassānaṃ, balena samasādisaṃ.
Paṭibalo bhave tesaṃ, yāva rajjampi mānusaṃ.
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantaṃ mamāḷake.
Neva tesaṃ pakuppeyyaṃ, sīlakhaṇḍabhayā mamā’’ti.
Mātuposakacariyaṃ paṭhamaṃ.
2.
Bhūridattacariyā
Virūpakkhena mahāraññā, devalokamagañchahaṃ.
Taṃ saggagamanatthāya, sīlabbataṃ samādiyiṃ.
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamuddhani.
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
Peḷāya pakkhipitvāna, kīḷeti maṃ tahiṃ tahiṃ.
16.
Ālampāyane na kuppāmi, sīlakhaṇḍabhayā mama.
Sīlavītikkamo mayhaṃ, pathavīuppatanaṃ viya.
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, catuddīpāna hetupi.
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantampi peḷake’’ti.
Bhūridattacariyaṃ dutiyaṃ.
3.
Campeyyanāgacariyā
Tadāpi dhammiko āsiṃ, sīlabbatasamappito.
Ahituṇḍiko gahetvāna, rājadvāramhi kīḷati.
Tassa cittānuvattanto, homi cintitasannibho.
Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, khaṇena chārikaṃ kare.
Sīlena parihīnassa, uttamattho na sijjhati.
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, vikirante bhusaṃ viyā’’ti.
Campeyyanāgacariyaṃ tatiyaṃ.
4.
Cūḷabodhicariyā
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammaṃ abhinikkhamiṃ.
Sāpi vaṭṭe anapekkhā, nekkhammaṃ abhinikkhami.
Carantā gāmanigamaṃ, bārāṇasimupāgamuṃ.
Nirākule appasadde, rājuyyāne vasāmubho.
Upagamma mamaṃ pucchi, ‘tuyhesā kā kassa bhariyā’.
‘Na mayhaṃ bhariyā esā, sahadhammā ekasāsanī’.
Nippīḷayanto balasā, antepuraṃ pavesayi.
Ākaḍḍhitvā nayantiyā, kopo me upapajjatha.
Tattheva kopaṃ niggaṇhiṃ, nādāsiṃ vaḍḍhitūpari.
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā sīlānurakkhisa’’nti.
Cūḷabodhicariyaṃ catutthaṃ.
5.
Mahiṃsarājacariyā
Pavaḍḍhakāyo balavā, mahanto bhīmadassano.
Hotettha ṭhānaṃ mahiṃsānaṃ, koci koci tahiṃ tahiṃ.
Taṃ ṭhānaṃ upagantvāna, tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.
Khandhe nalāṭe bhamuke, mutteti ohanetitaṃ.
Dūseti maṃ sabbakālaṃ, tena homi upadduto.
‘Nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃ, siṅgehi ca khurehi ca’.
‘Kiṃ tvaṃ makkhesi kuṇapena, pāpena anariyena maṃ.
Sīlañca me pabhijjeyya, viññū ca garaheyyu maṃ.
Kyāhaṃ jīvitahetūpi, kāhāmiṃ paraheṭhanaṃ’.
Teva tassa vadhissanti, sā me mutti bhavissati.
Evaṃ labhati sappañño, manasā yathā patthita’’nti.
Mahiṃsarājacariyaṃ pañcamaṃ.
6.
Rururājacariyā
Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.
Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.
Puriso gaṅgāya papati, ‘jīvāmi vā marāmi vā’.
Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.
Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃ ‘kosi tvaṃ naro’.
‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.
Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.
‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.
Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.
Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;
‘Idheva ghātayissāmi, mittadubbhiṃ anāriyaṃ’.
‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7.
Mātaṅgacariyā
Mātaṅgo nāma nāmena, sīlavā susamāhito.
Ahaṃ vasāmi upari, heṭṭhā vasati brāhmaṇo.
Tattha maṃ paribhāsetvā, abhisapi muddhaphālanaṃ.
Oloketvānahaṃ tassa, kareyyaṃ chārikaṃ viya.
Tasseva matthake nipati, yogena taṃ pamocayiṃ.
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Mātaṅgacariyaṃ sattamaṃ.
8.
Dhammadevaputtacariyā
Dhammo nāma mahāyakkho, sabbalokānukampako.
Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano.
Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano.
Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho.
Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito.
Sahaparijanaṃ tassa, rajabhūtaṃ kareyyahaṃ.
Saha janenokkamitvā, pathaṃ pāpassa dāsahaṃ.
Vivaraṃ adāsi pathavī, pāpayakkhassa tāvade’’ti.
Dhammadevaputtacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9.
Alīnasattucariyā
Rājā jayaddiso nāma, sīlaguṇamupāgato.
Alīnasatto guṇavā, anurakkhaparijano sadā.
So me pitumaggahesi, ‘bhakkhosi mama mā cali’.
Ūrukkhambho ahu tassa, disvāna porisādakaṃ.
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, pitā āmantayī mamaṃ.
Kataṃ me porisādena, mama āgamanaṃ puna’.
Nikkhipitvā dhanuṃ khaggaṃ, porisādaṃ upāgamiṃ.
Tena bhijjissati sīlaṃ, parittāsaṃ kate mayi.
Mettacitto hitavādī, idaṃ vacanamabraviṃ.
Tvaṃ pakkakālamaññāya, bhakkhaya maṃ pitāmaha’.
Pabbājesiṃ cahaṃ tassa, sadā pāṇātipātika’’nti.
Alīnasattucariyaṃ navamaṃ.
10.
Saṅkhapālacariyā
Dāṭhāvudho ghoraviso, dvijivho uragādhibhū.
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, tattha vāsamakappayiṃ.
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.
Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu maṃ.
Icchamāno cahaṃ tattha, nāsāvātena jhāpaye.
Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti.
Saṅkhapālacariyaṃ dasamaṃ.
Hatthināgavaggo dutiyo.
Tassuddānaṃ -
Ruru mātaṅgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.
Jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisaṃ.
Yassa kassaci niyyattaṃ, tasmā sā sīlapāramīti.
Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.