Uposathādipucchāvissajjanā
Ādimajjhantapucchanaṃ
332.
Uposathakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Pavāraṇākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Tajjanīyakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Niyassakammassa...pe...
pabbājanīyakammassa...pe...
paṭisāraṇīyakammassa...pe...
ukkhepanīyakammassa...pe...
parivāsadānassa...pe...
mūlāyapaṭikassanāya...pe...
mānattadānassa...pe...
abbhānassa...pe...
upasampadākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Niyassakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Pabbājanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Paṭisāraṇīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Sativinayassa ko ādi, kiṃ majje, kiṃ pariyosānaṃ?
Amūḷhavinayassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Tassapāpiyasikāya ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Tiṇavatthārakassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Bhikkhunovādakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Ticīvarena avippavāsasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Santhatasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Rūpiyachaḍḍakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Sāṭiyaggāhāpakasammutiyo ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Pattaggāhāpakasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Daṇḍasammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Sikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Daṇḍasikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ?
Ādimajjhantavissajjanā
333. Uposathakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Uposathakammassa sāmaggī ādi, kiriyā majjhe, niṭṭhānaṃ pariyosānaṃ.
Pavāraṇākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Pavāraṇākammassa sāmaggī ādi, kiriyā majjhe, niṭṭhānaṃ pariyosānaṃ.
Tajjanīyakammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Tajjanīyakammassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Niyassakammassa...pe... pabbājanīyakammassa...pe... paṭisāraṇīyakammassa...pe... ukkhepanīyakammassa...pe... parivāsadānassa...pe... mūlāyapaṭikassanāya...pe... mānattadānassa...pe... abbhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Abbhānassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Upasampadākammassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Upasampadākammassa puggalo ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Tajjanīyakammassa paṭippassaddhiyā sammāvattanā ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Niyassakammassa...pe... pabbājanīyakammassa...pe... paṭisāraṇīyakammassa...pe... ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Ukkhepanīyakammassa paṭippassaddhiyā sammāvattanā ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Sativinayassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Sativinayassa vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Amūḷhavinayassa ...pe... tassapāpiyasikāya...pe... tiṇavatthārakassa...pe... bhikkhunovādakasammutiyā...pe... ticīvarena avippavāsasammutiyā...pe... santhatasammutiyā...pe... rūpiyachaḍḍakasammutiyā...pe... sāṭiyaggāhāpakasammutiyā...pe... pattaggāhāpakasammutiyā...pe... daṇḍasammutiyā...pe... sikkāsammutiyā...pe... daṇḍasikkāsammutiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānanti? Daṇḍasikkāsammutiyā vatthu ca puggalo ca ādi, ñatti majjhe, kammavācā pariyosānaṃ.
Uposathādipucchāvissajjanā niṭṭhitā.
Atthavasapakaraṇaṃ
334.
Dasa atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ -
saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya, dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya, pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya, samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya, appasannānaṃ pasādāya, pasannānaṃ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā vinayānuggahāya.
Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ appasannānaṃ pasādāya taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saddhammaṭṭhitiyā taṃ vinayānuggahāya.
Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saṅghasuṭṭhu taṃ vinayānuggahāya.
Yaṃ saṅghaphāsu taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ saddhammaṭṭhitiyā. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ vinayānuggahāya. Yaṃ saṅghaphāsu taṃ saṅghasuṭṭhu.
Yaṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya...pe... yaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya... yaṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya... yaṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya... yaṃ appasannānaṃ pasādāya... yaṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya... yaṃ saddhammaṭṭhitiyā... yaṃ vinayānuggahāya taṃ saṅghasuṭṭhu. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ saṅghaphāsu. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ appasannānaṃ pasādāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yaṃ vinayānuggahāya taṃ saddhammaṭṭhitiyāti.
Cattāri ñāṇasatāni, atthavase pakaraṇeti.
Atthavasapakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.
Mahāvaggo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Bhikkhūnaṃ soḷasa ete, bhikkhunīnañca soḷasa.
Pavāraṇatthavasikā, mahāvaggassa saṅgahoti.
Atthavasapakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.
Gāthāsaṅgaṇikaṃ
1.
Sattanagaresu paññattasikkhāpadaṃ
Āsīsamānarūpova, kissa tvaṃ idha māgato.
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu;
Kati te sikkhāpadā honti;
Katisu nagaresu paññattā.
Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāsi kusalo tathā.
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu;
Aḍḍhuḍḍhasatāni te honti;
Sattasu nagaresu paññattā.
Iṅgha me tvaṃ byākara naṃ;
Taṃ vacanapathaṃ nisāmayitvā;
Paṭipajjema hitāya no siyā.
Kosambiyañca sakkesu, bhaggesu ceva paññattā.
Sāvatthiyaṃ kati honti, kati āḷaviyaṃ katā.
Kati bhaggesu paññattā, taṃ me akkhāhi pucchito.
Chaūna tīṇisatāni, sabbe sāvatthiyaṃ katā.
Cha āḷaviyaṃ paññattā, aṭṭha kosambiyaṃ katā;
Aṭṭha sakkesu vuccanti, tayo bhaggesu paññattā.
Methunaviggahuttari, atirekañca kāḷakaṃ.
Bhikkhunīsu ca akkoso, dasete vesāliyaṃ katā.
Adinnādānaṃ rājagahe, dve anuddhaṃsanā dvepi ca bhedā.
Gaṇabhojanaṃ vikāle ca, cārittaṃ nahānaṃ ūnavīsati.
Giraggacariyā tattheva, chandadānena ekavīsati.
Pārājikāni cattāri, saṅghādisesā bhavanti soḷasa.
Chapaññāsasatañceva, khuddakāni pavuccanti.
Chaūna tīṇisatāni, sabbe sāvatthiyaṃ katā.
Ye āḷaviyaṃ paññattā, te suṇohi yathātathaṃ;
Kuṭikosiyaseyyā ca, khaṇane gaccha devate;
Sappāṇakañca siñcanti, cha ete āḷaviyaṃ katā.
Mahāvihāro dovacassaṃ, aññaṃ dvāraṃ surāya ca;
Anādariyaṃ sahadhammo, payopānena aṭṭhamaṃ.
Eḷakalomāni patto ca, ovādo ceva bhesajjaṃ.
Udakasuddhiyā ovādo, bhikkhunīsu pavuccanti.
Samādahitvā visibbenti, sāmisena sasitthakaṃ.
Satta ca nissaggiyāni, aṭṭha dvattiṃsa khuddakā.
Chasu nagaresu paññattā, buddhenādiccabandhunā.
Kāruṇikena buddhena, gotamena yasassinā.
2.
Catuvipattiṃ
Taṃ taṃ byākataṃ anaññathā;
Aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;
Garuka lahukañcāpi sāvasesaṃ;
Anavasesaṃ duṭṭhullañca aduṭṭhullaṃ;
Ye ca yāvatatiyakā.
Vibhattiyo ca yehi samathehi sammanti;
Sabbānipetāni viyākarohi;
Handa vākyaṃ suṇoma te.
Ye garukā te duṭṭhullā, ye duṭṭhullā sā sīlavipatti;
Pārājikaṃ saṅghādiseso, ‘‘sīlavipattī’’ti vuccati.
Dubbhāsitaṃ yo cāyaṃ, akkosati hasādhippāyo;
Ayaṃ sā ācāravipattisammatā.
Abbhācikkhanti sambuddhaṃ, duppaññā mohapārutā;
Ayaṃ sā diṭṭhivipattisammatā.
Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, ājīvahetu ājīvakāraṇā - ‘‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’’ti bhaṇati, ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati. Ayaṃ sā ājīvavipatti sammatā.
Ukkhittānuvattikā, aṭṭha yāvatatiyakā;
Ariṭṭho caṇḍakāḷī ca, ime te yāvatatiyakā.
3.
Chedanakādi
337.
Kati chedanakāni?
Kati bhedanakāni?
Kati uddālanakāni?
Kati anaññapācittiyāni?
Kati bhikkhusammutiyo?
Kati sāmīciyo?
Kati paramāni?
Cha chedanakāni. Ekaṃ bhedanakaṃ. Ekaṃ uddālanakaṃ. Cattāri anaññapācittiyāni. Catasso bhikkhusammutiyo. Satta sāmīciyo. Cuddasa paramāni.
4.
Asādhāraṇādi
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu;
Tīṇi satāni cattāri bhikkhunīnaṃ sikkhāpadāni;
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu.
Sataṃ tiṃsā ca bhikkhunīnaṃ, bhikkhūhi asādhāraṇā.
Sataṃ sattati cattāri, ubhinnaṃ samasikkhatā.
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu;
Te suṇohi yathātathaṃ.
Aniyatā dve honti.
Cattāro pāṭidesanīyā, pañcasattati sekhiyā.
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu.
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu, te suṇohi yathātathaṃ.
Nissaggiyāni tiṃseva, sataṃ saṭṭhi cha ceva khuddakāni pavuccanti.
Tīṇi satāni cattāri cime honti bhikkhunīnaṃ sikkhāpadāni;
Uddesaṃ āgacchanti uposathesu.
Te suṇohi yathātathaṃ.
Nissaggiyāni dvādasa, tehi te honti vīsati.
Chacattārīsā cime honti, bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā.
Te suṇohi yathātathaṃ.
Nissaggiyāni dvādasa, channavuti ca khuddakā;
Aṭṭha pāṭidesanīyā.
Sataṃ sattati chacceva, ubhinnaṃ asādhāraṇā;
Te suṇohi yathātathaṃ.
Aniyatā dve honti, nissaggiyāni catuvīsati;
Sataṃ aṭṭhārasā ceva, khuddakāni pavuccanti;
Dvādasa pāṭidesanīyā.
Sataṃ sattati cattāri, ubhinnaṃ samasikkhatā;
Te suṇohi yathātathaṃ.
Nissaggiyāni aṭṭhārasa, samasattati khuddakā;
Pañcasattati sekhiyāni.
Aṭṭhe pārājikā ye durāsadā, tālavatthusamūpamā.
Tālova matthakacchinno, aviruḷhī bhavanti te.
Dve cattārīsa nissaggiyā;
Aṭṭhāsītisataṃ pācittiyā, dvādasa pāṭidesanīyā.
Sammukhā ca paṭiññāya, tiṇavatthārakena ca.
Cattāri kammāni jinena desitā;
Pañceva uddesā caturo bhavanti;
Anaññathā āpattikkhandhā ca bhavanti satta.
Dvīhi catūhi tīhi kiccaṃ ekena sammati.
5.
Pārājikādiāpatti
Cuto paraddho bhaṭṭho ca, saddhammā hi niraṅkato;
Saṃvāsopi tahiṃ natthi, tenetaṃ iti vuccati.
Saṅghova deti parivāsaṃ, mūlāya paṭikassati;
Mānattaṃ deti abbheti, tenetaṃ iti vuccati.
Aniyato na niyato, anekaṃsikataṃ padaṃ;
Tiṇṇamaññataraṃ ṭhānaṃ, ‘aniyato’ti pavuccati.
Ekassa mūle yo deseti, yo ca taṃ paṭigaṇhati;
Accayo tena samo natthi, tenetaṃ iti vuccati.
Saṅghamajjhe gaṇamajjhe, ekasseva ca ekato;
Nissajjitvāna deseti, tenetaṃ iti vuccati.
Pāteti kusalaṃ dhammaṃ, ariyamaggaṃ aparajjhati;
Cittasaṃmohanaṭṭhānaṃ, tenetaṃ iti vuccati.
Bhikkhu aññātako santo, kicchā laddhāya bhojanaṃ;
Sāmaṃ gahetvā bhuñjeyya, ‘gārayha’nti pavuccati.
Anivāretvā tahiṃ bhuñje, gārayhanti pavuccati.
Agilāno tahiṃ bhuñje, gārayhanti pavuccati.
Aviditaṃ tahiṃ bhuñje, gārayhanti pavuccati.
Sappi telaṃ madhuṃ phāṇitaṃ, macchamaṃsaṃ atho khīraṃ;
Dadhiṃ sayaṃ viññāpeyya bhikkhunī, gārayhapattā sugatassa sāsane.
Aparaddhaṃ viraddhañca, khalitaṃ yañca dukkaṭaṃ.
‘Dukkaṭa’nti pavedenti, tenetaṃ iti vuccati.
Dubbhāsitaṃ durābhaṭṭhaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ padaṃ;
Yañca viññū garahanti, tenetaṃ iti vuccati.
Sekkhassa sikkhamānassa, ujumaggānusārino.
Sikkhā etādisī natthi, tenetaṃ iti vuccati.
Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassati.
Vibhavo gati dhammānaṃ, nibbānaṃ arahato gatīti.
Gāthāsaṅgaṇikaṃ.
Tassuddānaṃ -
Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, sādhāraṇā asādhāraṇā;
Sāsanaṃ anuggahāya, gāthāsaṅgaṇikaṃ idanti.
Gāthāsaṅgaṇikaṃ niṭṭhitaṃ.