12.
Dvādasakanipāto
464.
Cūḷakuṇālajātakaṃ (1)
1.
Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati.
2.
Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti.
3.
Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi.
4.
Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati.
5.
Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ.
6.
Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ.
7.
Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.
8.
Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye.
9.
Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati.
10.
Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ.
11.
Ete naro niccayato bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo.
12.
Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbāti.
Cūḷakuṇālajātakaṃ paṭhamaṃ.
465.
Bhaddasālajātakaṃ (2)
13.
Kena tyāssūni vattanti, kuto taṃ bhayamāgataṃ.
14.
Saṭṭhi vassasahassāni, tiṭṭhato pūjitassa me.
15.
Vividhe cāpi pāsāde, na maṃ te accamaññisuṃ;
Yatheva maṃ te pūjesuṃ, tatheva tvampi pūjaya.
16.
Ārohapariṇāhena, abhirūposi jātiyā.
17.
Tattha taṃ upanessāmi, ciraṃ te yakkha jīvitaṃ.
18.
Puthuso maṃ vikantitvā, khaṇḍaso avakantatha.
19.
Evaṃ me chijjamānassa, na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā.
20.
Tato pacchā siro chinde, taṃ dukkhaṃ maraṇaṃ siyā.
21.
Kiṃ hetu kiṃ upādāya, khaṇḍaso chinnamicchasi.
22.
Khaṇḍaso chinnamicchāmi, mahārāja suṇohi me.
23.
Tepihaṃ upahiṃseyyaṃ, paresaṃ asukhocitaṃ.
24.
Hitakāmosi ñātīnaṃ, abhayaṃ samma dammi teti.
Bhaddasālajātakaṃ dutiyaṃ.
466.
Samuddavāṇijajātakaṃ (3)
25.
Nayimassa dīpakassa bhāgino, jambudīpā idameva no varaṃ.
26.
Uplavissaṃ dīpamimaṃ uḷāraṃ, mā vo vadhī gacchatha leṇamaññaṃ.
27.
Taṃ me nimittehi bahūhi diṭṭhaṃ, mā bhetha kiṃ socatha modathavho.
28.
Na vo bhayaṃ paṭipassāmi kiñci, āputtaputtehi pamodathavho.
29.
Na uttaro vedi bhayābhayassa, mā bhetha kiṃ socatha modathavho.
30.
Tadiṅgha mayhaṃ vacanaṃ suṇātha, khippaṃ lahuṃ mā vinassimha sabbe.
31.
Sace ayaṃ dakkhiṇo saccamāha, moghaṃ paṭikkosati uttaroyaṃ;
32.
Tameva nāvaṃ abhiruyha sabbe, evaṃ mayaṃ sotthi taremu pāraṃ.
33.
Yo cīdha tacchaṃ paviceyya gaṇhati, sa ve naro seṭṭhamupeti ṭhānaṃ.
34.
Anāgatatthaṃ paṭivijjhiyāna, appampi nācceti sa bhūripañño.
35.
Paccuppanne sīdanti atthajāte, samuddamajjhe yathā te manussā.
36.
Taṃ tādisaṃ paṭikata kiccakāriṃ, na taṃ kiccaṃ kiccakāle byadhetīti.
Samuddavāṇijajātakaṃ tatiyaṃ.
467.
Kāmajātakaṃ (4)
37.
Addhā pītimano hoti, laddhā macco yadicchati.
38.
Tato naṃ aparaṃ kāme, dhamme taṇhaṃva vindati.
39.
Evaṃ mandassa posassa, bālassa avijānato;
Bhiyyo taṇhā pipāsā ca, vaḍḍhamānassa vaḍḍhati.
40.
Datvā ca nālamekassa, iti vidvā samaṃ care.
41.
Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha.
42.
Tato nivattā paṭikamma disvā, te ve sutittā ye paññāya tittā.
43.
Paññāya tittaṃ purisaṃ, taṇhā na kurute vasaṃ.
44.
Samuddamatto puriso, na so kāmehi tappati.
45.
Yaṃ yaṃ cajati kāmānaṃ, taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ;
Sabbaṃ ce sukhamiccheyya, sabbe kāme pariccaje.
46.
Paṭigaṇha mahābrahme, sādhetaṃ tava bhāsitaṃ.
47.
Pacchimaṃ bhāsato gāthaṃ, kāme me na rato mano.
48.
Yo imaṃ taṇhaṃ dukkhajananiṃ, parijānāti paṇḍitoti.
Kāmajātakaṃ catutthaṃ.
468.
Janasandhajātakaṃ (5)
49.
Sa pacchā manutappati, iccevāha janasandho.
50.
Na pubbe dhanamesissaṃ, iti pacchānutappati.
51.
Kicchā vutti asippassa, iti pacchānutappati.
52.
Caṇḍo ca pharuso cāpi, iti pacchānutappati.
53.
Bhūtānaṃ nāpacāyissaṃ, iti pacchānutappati.
54.
Paradāraṃ asevissaṃ, iti pacchānutappati.
55.
Na pubbe adadaṃ dānaṃ, iti pacchānutappati.
56.
Pahu santo na posissaṃ, iti pacchānutappati.
57.
Pitaraṃ atimaññissaṃ, iti pacchānutappati.
58.
Na pubbe payirupāsissaṃ, iti pacchānutappati.
59.
Na ca pubbe tapo ciṇṇo, iti pacchānutappati.
60.
Karaṃ purisakiccāni, sa pacchā nānutappatīti.
Janasandhajātakaṃ pañcamaṃ.
469.
Mahākaṇhajātakaṃ (6)
61.
Baddho pañcahi rajjūhi, kiṃ ravi sunakho tava.
62.
Manussānaṃ anayo hutvā, tadā kaṇho pamokkhati.
63.
Naṅgalehi kasissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
64.
Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
65.
Iṇaṃ codāya gacchanti, tadā kaṇho pamokkhati.
66.
Bhatikāya yajissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
67.
Pahū santo na bharanti, tadā kaṇho pamokkhati.
68.
Bālā tumheti vakkhanti, tadā kaṇho pamokkhati.
69.
Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
70.
Panthaghātaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
71.
Mittabhedaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati.
72.
Yadā loke bhavissanti, tadā kaṇho pamokkhatīti.
Mahākaṇhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
470.
Kosiyajātakaṃ (7)
73.
Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ.
74.
Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nupapajjati.
75.
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ.
76.
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.
77.
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ.
78.
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.
79.
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ.
80.
Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe.
81.
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.
82.
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ.
83.
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.
84.
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ.
85.
Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe.
86.
Sakkohamasmi tidasānamindo, eso ca kho pañcasikhoti vuccati.
87.
Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati.
88.
Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti.
89.
Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti.
90.
Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamittha.
91.
Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi.
92.
Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi.
93.
Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikānīti.
Kosiyajātakaṃ sattamaṃ.
471.
Meṇḍakapañhajātakaṃ (8)
94.
Jātā amittā duve sahāyā, paṭisandhāya caranti kissa hetu.
95.
Raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe, na hi mattho duppaññajātikehi.
96.
Vikkhittamanā anekacittā, pañhaṃ na sakkuṇoma vattumetaṃ.
97.
Paviveke sammasitvāna dhīrā, atha vakkhanti janinda etamatthaṃ.
98.
Na sunakhassa te adenti maṃsaṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
99.
Na ca te sunakhassa attharanti, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
100.
Tiṇabhakkho maṃsabhojano ca, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
101.
Gaṇheyya suṇo sasaṃ biḷāraṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
102.
Chādiyamāharatī ayaṃ imassa, maṃsaṃ āharatī ayaṃ amussa.
103.
Addakkhi kira sakkhikaṃ janindo, bubhukkassa puṇṇaṃ mukhassa cetaṃ.
104.
Pañhassa gambhīragataṃ nipuṇamatthaṃ, paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā.
105.
Sabbesaṃ vo dammi paṇḍitānaṃ, paramappatītamano subhāsitenāti.
Meṇḍakapañhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
472.
Mahāpadumajātakaṃ (9)
106.
Issaro paṇaye daṇḍaṃ, sāmaṃ appaṭivekkhiya.
107.
Sakaṇṭakaṃ so gilati, jaccandhova samakkhikaṃ.
108.
Andhova visamaṃ maggaṃ, na jānāti samāsamaṃ.
109.
Sudiṭṭhamanusāseyya, sa ve voharitu marahati.
110.
Attaṃ mahante ṭhapetuṃ, tasmā ubhayamācare.
111.
Etañca ubhayaṃ ñatvā, anumajjhaṃ samācare.
112.
Na itthikāraṇā rāja, puttaṃ ghātetumarahasi.
113.
Tenāhaṃ paṭipajjissaṃ, gacchatha pakkhipatheva taṃ.
114.
Pātito giriduggasmiṃ, kena tvaṃ tattha nāmari.
115.
Paccaggahi maṃ bhogehi, tenāhaṃ tattha nāmariṃ.
116.
Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi.
117.
Uddharitvā sukhī assa, evaṃ passāmi attanaṃ.
118.
Kiṃ nu tvaṃ ubbhataṃ brūsi, taṃ me akkhāhi pucchito.
119.
Cattāhaṃ ubbhataṃ brūmi, evaṃ jānāhi khattiya.
120.
Ānando paṇḍito nāgo, sāriputto ca devatā;
Rājaputto ahaṃ āsiṃ, evaṃ dhāretha jātakanti.
Mahāpadumajātakaṃ navamaṃ.
473.
Mittāmittajātakaṃ (10)
121.
Amittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito.
122.
Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati.
123.
Vaṇṇakāme nivāreti, akkosante pasaṃsati.
124.
Kammaṃ tassa na vaṇṇeti, paññassa nappasaṃsati.
125.
Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa nuppajjate sati;
Tato naṃ nānukampati, aho sopi labheyyito.
126.
Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍito.
127.
Mittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito.
128.
Tato kelāyito hoti, vācāya paṭinandati.
129.
Akkosante nivāreti, vaṇṇakāme pasaṃsati.
130.
Kammañca tassa vaṇṇeti, paññaṃ tassa pasaṃsati.
131.
Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa uppajjate sati;
Tato naṃ anukampati, aho sopi labheyyito.
132.
Yehi mittañca jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍitoti.
Mittāmittajātakaṃ dasamaṃ.
Dvādasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
Tassuddānaṃ -
Atha kaṇha sukosiya meṇḍavaro, padumo puna mittavarena dasāti.