Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Khuddakanikāye
Theragāthāpāḷi
Nidānagāthā
Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā.
Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā.
Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.
1.
Ekakanipāto
1.
Paṭhamavaggo
1.
Subhūtittheragāthā
Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.
2.
Mahākoṭṭhikattheragāthā
Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero gāthaṃ abhāsitthāti.
3.
Kaṅkhārevatattheragāthā
Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.
4.
Puṇṇattheragāthā
Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ;
Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero gāthaṃ abhāsitthāti.
5.
Dabbattheragāthā
Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
6.
Sītavaniyattheragāthā
Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
7.
Bhalliyattheragāthā
Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
8.
Vīrattheragāthā
Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.
9.
Pilindavacchattheragāthā
Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho thero gāthaṃ abhāsitthāti.
10.
Puṇṇamāsattheragāthā
Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Mantāṇiputto dabbo ca, sītavaniyo ca bhalliyo;
Vīro pilindavaccho ca, puṇṇamāso tamonudoti.
2.
Dutiyavaggo
1.
Cūḷavacchattheragāthā
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.
... Cūḷavaccho thero...
2.
Mahāvacchattheragāthā
Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.
... Mahāvaccho thero...
3.
Vanavacchattheragāthā
Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
... Vanavaccho thero...
4.
Sivakasāmaṇeragāthā
Gāme me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano;
Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.
... Sivako sāmaṇero...
5.
Kuṇḍadhānattheragāthā
Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
... Kuṇḍadhāno thero...
6.
Belaṭṭhasīsattheragāthā
Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama;
Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.
... Belaṭṭhasīso thero...
7.
Dāsakattheragāthā
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
... Dāsako thero...
8.
Siṅgālapituttheragāthā
Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ imaṃ;
Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti.
... Siṅgālapitā thero...
9.
Kulattheragāthā
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.
... Kulo thero...
10.
Ajitattheragāthā
Sandehaṃ nikkhipissāmi, sampajāno paṭissato’’ti.
... Ajito thero ...
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari;
Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.
3.
Tatiyavaggo
1.
Nigrodhattheragāthā
Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.
... Nigrodho thero...
2.
Cittakattheragāthā
Te sītavātakīḷitā, suttaṃ jhāyaṃ nibodhentī’’ti.
... Cittako thero...
3.
Gosālattheragāthā
Padakkhiṇaṃ sammasanto, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
... Gosālo thero...
4.
Sugandhattheragāthā
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Sugandho thero...
5.
Nandiyattheragāthā
Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.
... Nandiyo thero...
6.
Abhayattheragāthā
Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.
... Abhayo thero...
7.
Lomasakaṅgiyattheragāthā
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
... Lomasakaṅgiyo thero...
8.
Jambugāmikaputtattheragāthā
Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi netarā pajā’’ti.
... Jambugāmikaputto thero...
9.
Hāritattheragāthā
Cittaṃ ujuṃ karitvāna, avijjaṃ bhinda hāritā’’ti.
... Hārito thero...
10.
Uttiyattheragāthā
Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.
... Uttiyo thero...
Vaggo tatiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo;
Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.
4.
Catutthavaggo
1.
Gahvaratīriyattheragāthā
Nāgo saṃgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye’’ti.
... Gahvaratīriyo thero...
2.
Suppiyattheragāthā
Nimiyaṃ paramaṃ santiṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti.
... Suppiyo thero...
3.
Sopākattheragāthā
Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.
... Sopāko thero...
4.
Posiyattheragāthā
Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi;
Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā posiyo’’ti.
... Posiyo thero...
5.
Sāmaññakānittheragāthā
Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.
... Sāmaññakānitthero...
6.
Kumāputtattheragāthā
Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.
... Kumāputto thero...
7.
Kumāputtasahāyakattheragāthā
Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati;
Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.
... Kumāputtattherassa sahāyako thero...
8.
Gavampatittheragāthā
Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.
... Gavampatitthero...
9.
Tissattheragāthā
Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
... Tisso thero...
10.
Vaḍḍhamānattheragāthā
Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
... Vaḍḍhamāno thero...
Vaggo catuttho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako;
Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.
5.
Pañcamavaggo
1.
Sirivaḍḍhattheragāthā
Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.
... Sirivaḍḍho thero...
2.
Khadiravaniyattheragāthā
Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.
... Khadiravaniyo thero...
3.
Sumaṅgalattheragāthā
Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā.
Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.
... Sumaṅgalo thero...
4.
Sānuttheragāthā
Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.
... Sānutthero...
5.
Ramaṇīyavihārittheragāthā
Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.
... Ramaṇīyavihāritthero...
6.
Samiddhittheragāthā
Sati paññā ca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ;
Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti.
... Samiddhitthero...
7.
Ujjayattheragāthā
Tuyhāpadāne viharaṃ, viharāmi anāsavo’’ti.
... Ujjayo thero...
8.
Sañjayattheragāthā
Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.
... Sañjayo thero...
9.
Rāmaṇeyyakattheragāthā
Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.
... Rāmaṇeyyako thero...
10.
Vimalattheragāthā
Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.
... Vimalo thero...
Vaggo pañcamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā;
Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.
6.
Chaṭṭhavaggo
1.
Godhikattheragāthā
Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
... Godhiko thero...
2.
Subāhuttheragāthā
Cittaṃ susamāhitañca kāye, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
... Subāhutthero...
3.
Valliyattheragāthā
Tassaṃ viharāmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
... Valliyo thero...
4.
Uttiyattheragāthā
Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
... Uttiyo thero...
5.
Añjanavaniyattheragāthā
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Añjanavaniyo thero...
6.
Kuṭivihārittheragāthā
Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.
... Kuṭivihāritthero...
7.
Dutiyakuṭivihārittheragāthā
Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.
... Dutiyakuṭivihāritthero...
8.
Ramaṇīyakuṭikattheragāthā
Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.
... Ramaṇīyakuṭiko thero...
9.
Kosalavihārittheragāthā
Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti.
... Kosalavihāritthero...
10.
Sīvalittheragāthā
Vijjāvimuttiṃ paccesaṃ, mānānusayamujjaha’’nti.
... Sīvalitthero...
Vaggo chaṭṭho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino;
Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.
7.
Sattamavaggo
1.
Vappattheragāthā
Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.
... Vappo thero...
2.
Vajjiputtattheragāthā
Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.
... Vajjiputto thero...
3.
Pakkhattheragāthā
Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.
... Pakkho thero...
4.
Vimalakoṇḍaññattheragāthā
Ketuhā ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.
... Vimalakoṇḍañño thero...
5.
Ukkhepakatavacchattheragāthā
Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.
... Ukkhepakatavaccho thero...
6.
Meghiyattheragāthā
Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, vihāsiṃ santike sato;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Meghiyo thero...
7.
Ekadhammasavanīyattheragāthā
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
... Ekadhammasavanīyo thero...
8.
Ekudāniyattheragāthā
Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.
... Ekudāniyo thero...
9.
Channattheragāthā
Maggaṃ papajjiṃ amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.
... Channo thero...
10.
Puṇṇattheragāthā
Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.
... Puṇṇo thero...
Vaggo sattamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko;
Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.
8.
Aṭṭhamavaggo
1.
Vacchapālattheragāthā
Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
... Vacchapālo thero...
2.
Ātumattheragāthā
Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.
... Ātumo thero...
3.
Māṇavattheragāthā
Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.
... Māṇavo thero...
4.
Suyāmanattheragāthā
Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.
... Suyāmano thero...
5.
Susāradattheragāthā
Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.
... Susārado thero...
6.
Piyañjahattheragāthā
Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.
... Piyañjaho thero...
7.
Hatthārohaputtattheragāthā
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.
... Hatthārohaputto thero...
8.
Meṇḍasirattheragāthā
Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.
... Meṇḍasiro thero...
9.
Rakkhitattheragāthā
Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
... Rakkhito thero...
10.
Uggattheragāthā
Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.
... Uggo thero...
Vaggo aṭṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho;
Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.
9.
Navamavaggo
1.
Samitiguttattheragāthā
Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.
... Samitigutto thero...
2.
Kassapattheragāthā
Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.
... Kassapo thero...
3.
Sīhattheragāthā
Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.
... Sīho thero...
4.
Nītattheragāthā
Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
... Nīto thero...
5.
Sunāgattheragāthā
Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.
... Sunāgo thero...
6.
Nāgitattheragāthā
Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.
... Nāgito thero...
7.
Paviṭṭhattheragāthā
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
... Paviṭṭho thero...
8.
Ajjunattheragāthā
Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.
... Ajjuno thero...
9.
(Paṭhama)-DevasabhattheragāthāMutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.
... Devasabho thero...
10.
Sāmidattattheragāthā
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
... Sāmidatto thero...
Vaggo navamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi;
Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.
10.
Dasamavaggo
1.
Paripuṇṇakattheragāthā
Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.
... Paripuṇṇako thero...
2.
Vijayattheragāthā
Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro;
Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.
... Vijayo thero...
3.
Erakattheragāthā
Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka;
Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.
... Erako thero...
4.
Mettajittheragāthā
Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo sudesito’’ti.
... Mettaji thero...
5.
Cakkhupālattheragāthā
Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.
... Cakkhupālo thero...
6.
Khaṇḍasumanattheragāthā
Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.
... Khaṇḍasumano thero...
7.
Tissattheragāthā
Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecana’’nti.
... Tisso thero...
8.
Abhayattheragāthā
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti.
... Abhayo thero...
9.
Uttiyattheragāthā
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.
... Uttiyo thero...
10.
(Dutiya)-DevasabhattheragāthāVimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.
... Devasabho thero...
Vaggo dasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā;
Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.
11.
Ekādasamavaggo
1.
Belaṭṭhānikattheragāthā
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
... Belaṭṭhāniko thero...
2.
Setucchattheragāthā
Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.
... Setuccho thero...
3.
Bandhurattheragāthā
Pitvā rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.
... Bandhuro thero...
4.
Khitakattheragāthā
Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.
... Khitako thero...
5.
Malitavambhattheragāthā
Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.
... Malitavambho thero...
6.
Suhemantattheragāthā
Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.
... Suhemanto thero...
7.
Dhammasavattheragāthā
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Dhammasavo thero...
8.
Dhammasavapituttheragāthā
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Dhammasavapitu thero...
9.
Saṅgharakkhitattheragāthā
Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.
... Saṅgharakkhito thero...
10.
Usabhattheragāthā
Vivekakāmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata’’nti.
... Usabho thero...
Vaggo ekādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā;
Saṅgharakkhitatthero ca, usabho ca mahāmunīti.
12.
Dvādasamavaggo
1.
Jentattheragāthā
Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.
... Jento thero...
2.
Vacchagottattheragāthā
Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Vacchagotto thero...
3.
Vanavacchattheragāthā
Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
... Vanavaccho thero...
4.
Adhimuttattheragāthā
Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.
... Adhimutto thero...
5.
Mahānāmattheragāthā
Nesādakena girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.
... Mahānāmo thero...
6.
Pārāpariyattheragāthā
Aghamūlaṃ vamitvāna, patto me āsavakkhayo’’ti.
... Pārāpariyo thero ...
7.
Yasattheragāthā
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
... Yaso thero...
8.
Kimilattheragāthā
Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.
... Kimilo thero...
9.
Vajjiputtattheragāthā
Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
... Vajjiputto thero...
10.
Isidattattheragāthā
Dukkhakkhayo anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.
... Isidatto thero...
Vaggo dvādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ -
Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca;
Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.
Ekakanipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṃ -
Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.