1.
Nāgasuttaṃ
43.
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi.
Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi -
‘‘āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti.
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi - ‘‘āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.
Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa seto nāma nāgo mahātūriya tāḷitavāditena pubbakoṭṭhakā paccuttarati. Apissu taṃ jano disvā evamāha - ‘‘abhirūpo vata, bho, rañño nāgo; dassanīyo vata, bho, rañño nāgo; pāsādiko vata, bho, rañño nāgo; kāyupapanno vata, bho, rañño nāgo’’ti! Evaṃ vutte āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca - ‘‘hatthimeva nu kho, bhante, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha - ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti, udāhu aññampi kañci mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha - ‘nāgo vata, bho, nāgo’’’ti? ‘‘Hatthimpi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha - ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Assampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ...pe... goṇampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ...pe... uragampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ...pe... rukkhampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ...pe... manussampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha - ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti.
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhante, bhagavatā - api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti. Idañca panāhaṃ, bhante, bhagavatā subhāsitaṃ imāhi gāthāhi anumodāmi -
Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.
Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.
Kāmehi nekkhammarataṃ, muttaṃ selāva kañcanaṃ.
Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.
Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.
Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.
Dhammakucchisamātapo, viveko tassa vāladhi.
Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.
Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.
Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.
Yena yeneva gacchati, anapekkhova gacchati.
Nupalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.
Nupalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.
Saṅkhāresūpasantesu, nibbutoti pavuccati.
Viññassanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.
Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissati anāsavo’’ti. paṭhamaṃ;