7.
Hāliddikānisuttaṃ
130.
Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate.
Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami...pe...
ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca -
‘‘vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā -
‘dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ;
phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’nti.
Kathaṃ nu kho, bhante, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ;
phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’’nti?
‘‘Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā ‘manāpaṃ ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ sukhavedaniyañca.
Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘amanāpaṃ ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca.
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca.
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā...pe... ghānena gandhaṃ ghāyitvā...pe... jivhāya rasaṃ sāyitvā...pe... kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā...pe... manasā dhammaṃ viññāya ‘manāpaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ sukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘amanāpaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Evaṃ kho, gahapati, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’’nti. Sattamaṃ.